Tạp chí Zenit, ấn bản tiếng Anh, ngày 23/07/2026 cho hay: Nghiên cứu di truyền mới nhất về Khăn Liệm Turin không đưa ra phán quyết cuối cùng như một số tiêu đề đã hứa hẹn. Nghiên cứu này mang lại một giá trị khoa học cao hơn: một bản ghi chi tiết về các dấu vết sinh học được tích lũy bởi một trong những vật thể tôn giáo gây tranh cãi nhất thế giới qua hàng thế kỷ tiếp xúc với con người, tác động của môi trường và quá trình bảo tồn.
Được đăng tải trên Scientific Reports, một phần của nhóm xuất bản Nature, nghiên cứu này là kết quả của một dự án nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 12 năm 2025 bởi Đại học Padua và Pavia, cùng với các tổ chức trong nước và quốc tế. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng phân tích metagenomic để kiểm tra DNA được thu hồi từ các chất hữu cơ có nguồn gốc khác nhau được tìm thấy trên các mảnh vỡ liên quan đến Khăn Liệm Turin.
Metagenomics là một phương pháp mạnh mẽ vì nó không chỉ tìm kiếm một sinh vật cụ thể. Nó phân tích vật chất di truyền có trong mẫu và có thể xác định các dấu vết có nguồn gốc từ con người, động vật, thực vật, vi khuẩn, nấm và mốc. Nhưng nó cũng có một hạn chế cơ bản: bản thân nó không thể xác định được tuổi của vật thể mà từ đó DNA được thu hồi.
Các tác giả của nghiên cứu minh nhiên thừa nhận rằng phát hiện của họ không thể xác định liệu Khăn Liệm Turin có tuổi đời khoảng 700 năm hay 2000 năm. Vật chất di truyền đại diện cho sự tích lũy sinh học được hình thành theo thời gian. Nó ghi lại sự tiếp xúc và ô nhiễm, chứ không phải chỉ là dấu thời gian phân tử đơn giản. Sự khác biệt đó là rất quan trọng. Vấn đề về tuổi của Khăn Liệm Turin từ lâu đã gây tranh cãi. Các xét nghiệm carbon phóng xạ được tiến hành ở Oxford, Tucson và Zurich vào năm 1988 cho thấy nguồn gốc của nó nằm trong khoảng từ năm 1260 đến năm 1390. Những kết quả đó sau đó đã bị thách thức, đặc biệt là trong các nghiên cứu được công bố vào năm 2010 và 2019. Tuy nhiên, nghiên cứu metagenomic mới không được thiết kế để giải quyết tranh cãi đó. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy dấu vết di truyền liên quan đến con người, động vật, thực vật, vi khuẩn và nấm, tiết lộ một lịch sử phức tạp về sự tiếp xúc với môi trường và tương tác của con người. Tính chất không đồng nhất của vật liệu khiến việc phân lập những gì có thể được coi là dấu ấn sinh học ban đầu của tấm vải lanh trở nên khó khăn, và trong nhiều trường hợp là không thể.
Thay vì cung cấp một câu trả lời duy nhất, DNA tạo ra một bản đồ sinh học về lịch sử lâu dài của Khăn Liệm Turin. Trong số các phát hiện, Giáo sư Alessandro Achilli đã xác định một dòng di truyền ty thể chiếm ưu thế đặc trưng của quần thể người Do Thái Ashkenazi. Ông cũng lưu ý rằng dòng gen này hoàn toàn trùng khớp với dòng gen của Giáo sư Baima Bollone, người đã thu thập mẫu vào năm 1978. Theo Achilli, việc xác định keratin và các protein da khác thông qua phân tích proteomics cho thấy các quy trình lấy mẫu không được vô trùng – ví dụ, có thể không sử dụng găng tay. Quan sát đó minh họa khó khăn cốt lõi trong việc giải thích DNA của Khăn Liệm Turin. Một số vật liệu di truyền có thể bắt nguồn từ những người đã xử lý nó trong quá trình nghiên cứu, bảo tồn hoặc tôn kính tôn giáo. Các dấu vết khác có thể được hình thành do hàng thế kỷ tiếp xúc với môi trường. Nghiên cứu cũng xác định các biến thể liên quan đến các quần thể Tây Âu Á và Trung Đông, bao gồm các dòng gen được tìm thấy trong cộng đồng Druze. Một nghiên cứu trước đó được thực hiện vào năm 2015 bởi Giáo sư Gianni Barcaccia và một nhóm nghiên cứu khác đã báo cáo rằng hơn 55% trình tự DNA ty thể của con người được phân tích thuộc về các dòng dõi Cận Đông. Chưa đến 6% là đặc trưng của Tây Âu, trong khi 39% có thể liên quan đến các dòng dõi Ấn Độ, có thể phản ánh việc nhập khẩu vải lanh từ vùng Indus trong lịch sử.
Nhìn chung, những phát hiện này phù hợp với khả năng về một lịch sử tiếp xúc lâu dài với Trung Đông và thế giới Địa Trung Hải rộng lớn hơn. Chúng cũng phù hợp với các truyền thống lịch sử cho rằng tấm Khăn Liệm có nguồn gốc từ Thánh Địa và phía đông Địa Trung Hải trước khi xuất hiện ở Tây Âu sau cuộc Thập tự chinh thứ tư và cuộc chinh phục Constantinople năm 1204.
Nhưng sự phù hợp không phải là bằng chứng. Bản thân nghiên cứu cảnh báo không nên gán một nguồn gốc địa lý chính xác hoặc sự kiện lịch sử cụ thể cho một dấu vết di truyền riêng lẻ. Như Barcaccia nhấn mạnh, bằng chứng di truyền bổ sung cho nghiên cứu pháp y, lịch sử và phóng xạ; nó không thay thế chúng. DNA thu được từ các mẫu là một sự chồng chất của các tín hiệu sinh học tích lũy theo thời gian. Sự thận trọng đó đặc biệt quan trọng khi thảo luận về khả năng nguồn gốc phương Đông.
Nghiên cứu mới xem xét nguồn gốc như vậy là khả thi, nhưng không khẳng định chắc chắn. Những phát hiện khác bổ sung thêm những chi tiết thú vị cho bức tranh. Các mẫu vật chứa vi khuẩn liên quan đến môi trường có độ mặn cao, cũng như dấu vết liên quan đến san hô đỏ, gia súc và động vật nuôi. Bằng chứng như vậy có thể phù hợp với việc tiếp xúc với môi trường Địa Trung Hải hoặc Cận Đông, mặc dù các dấu vết sinh học riêng lẻ không thể tự mình tái tạo toàn bộ hành trình của tấm vải.
Nghiên cứu cũng làm sáng tỏ lịch sử bảo tồn của Khăn Liệm. Phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ đã được thực hiện trên hai sợi chỉ riêng biệt được sử dụng trong các công việc sửa chữa được thực hiện sau vụ cháy được ghi nhận năm 1532, trong các sự kiện phục hồi vào năm 1534 và 1694. Những kết quả này góp phần vào việc hiểu cách thức bảo tồn tấm vải lanh bị hư hại theo thời gian. Theo nghĩa đó, nghiên cứu có thể hữu ích hơn cho tương lai hơn là để giải quyết cuộc tranh luận nổi tiếng nhất về quá khứ. Vật liệu sinh học được thu hồi từ Khăn Liệm không phải là một mẫu khảo cổ học sạch được bảo quản riêng biệt. Nó là sản phẩm của hàng thế kỷ tiếp xúc giữa vải dệt, con người, động vật, thực vật và môi trường thay đổi. Điều đó khiến việc giải thích trở nên phức tạp hơn—nhưng cũng làm cho những dấu vết tích lũy được có giá trị khoa học.
Do đó, các kỹ thuật sinh học phân tử mới có thể mở đường cho các nghiên cứu sâu hơn bằng cách sử dụng một lượng vật liệu cực nhỏ. Các cuộc điều tra trong tương lai, nếu được tiến hành trực tiếp và trong điều kiện được kiểm soát cẩn thận, có thể cung cấp thêm thông tin về lịch sử, thành phần, sự bảo quản và nguồn gốc có thể có của Khăn Liệm Turin. Đối với những người tin tưởng, không có phân tích di truyền nào có thể xác định ý nghĩa thần học của hình ảnh trên tấm vải. Đối với những người hoài nghi, không có trình tự DNA nào có thể giải quyết được cuộc tranh luận lịch sử. Nghiên cứu này không chứng minh rằng Khăn Liệm Turin là tấm vải liệm của Chúa Giê-su Ki-tô, cũng không chứng minh rằng nó là một hiện vật thời trung cổ. Điều mà nó cho thấy là Khăn Liệm Turin mang một lịch sử sinh học phức tạp—một lịch sử được hình thành bởi hàng thế kỷ sùng kính của con người, điều tra khoa học, tiếp xúc với môi trường và bảo quản vật lý. Do đó, nghiên cứu mới nhất vẫn để lại bí ẩn trung tâm chưa được giải quyết. Nhưng nó cũng chứng minh rằng Khăn Liệm Turin còn lâu mới cạn kiệt về mặt khoa học.