Một cuộc xung đột ở eo biển Hormuz đã làm bùng phát lại cuộc chiến ở Trung Đông sau khi thỏa thuận ngừng bắn kết thúc. Các nhà thần học cho rằng ý định gây hại cho dân thường, bao gồm cả các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự, là vô đạo đức.

Tyler Arnold của hãng tin EWTNNews, trong bản tin ngày 24 tháng 7 năm 2026, cho biết tổng quát như trên. Sau đây là bản tin chi tiết của ông:

Iran và Hoa Kỳ đã phải đối diện với những cáo buộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự và đã công khai đe dọa tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự trong tương lai, gây ra lo ngại từ các nhà thần học luân lý Công Giáo.

“Tôi vô cùng lo ngại rằng chiến tranh sẽ lan rộng và tác động lớn nhất sẽ ảnh hưởng đến dân thường ở các quốc gia Trung Đông,” Joseph Capizzi, giám đốc Viện McGrath về Đời sống Giáo hội thuộc Đại học Notre Dame, nói với EWTN News.

Charles Camosy, một nhà thần học luân lý tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ, nói với EWTN News rằng các mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng dân sự “hoàn toàn không” phù hợp với đạo đức trong chiến tranh hoặc giáo lý chiến tranh chính nghĩa của Công Giáo.

“Phẩm giá con người – bao gồm cả cam kết tuân theo mệnh lệnh của Chúa Kitô về việc yêu thương kẻ thù – phải là tối quan trọng,” ông nói. “Không phải là thắng trận. Không phải là giành lợi thế chính trị… Người Công Giáo không phải là những người theo chủ nghĩa hậu quả.”

Một thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian bắt đầu từ ngày 8 tháng 4 đã kết thúc vào ngày 8 tháng 7. Tuần trước, truyền thông nhà nước Iran cáo buộc Mỹ tấn công một nhà máy khử muối nước ở tỉnh Hormozgan, nơi cung cấp nước cho 30 làng, ảnh hưởng đến hàng nghìn người. Các quan chức Mỹ đã xác nhận các cuộc tấn công quân sự trong tỉnh nhưng chưa xác nhận cuộc tấn công vào nhà máy.

Mỹ đã xác nhận các cuộc tấn công ở miền nam Iran làm phá hủy cơ sở hạ tầng cảng biển. Truyền thông thân chính quyền Iran đưa tin các bến tàu thương mại và đánh cá nằm trong số các mục tiêu, trích dẫn Hội Chữ thập đỏ Iran. Bản báo cáo đó cũng cáo buộc các cuộc tấn công vào một kho chứa lúa mì, đường sá và cầu cống.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ phủ nhận các cuộc tấn công vào kho chứa lúa mì nhưng chưa lên tiếng về mọi cáo buộc cụ thể. Các quan chức quân sự Mỹ đã nhiều lần nói rằng họ chỉ nhắm mục tiêu vào năng lực quân sự của Iran.

Khi được liên hệ để bình luận về các cáo buộc cụ thể khác, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ nói với EWTN News rằng "chúng tôi xin dẫn các bạn đến các thông cáo báo chí đã được công bố" và "chúng tôi không có gì để bổ sung thêm".

Để đáp trả những cuộc tấn công bị cáo buộc này, Iran đã liên tục tấn công các nhà máy điện và cơ sở cấp nước trên khắp Kuwait và Bahrain. Các quan chức ở Kuwait, quốc gia phụ thuộc vào các nhà máy khử muối nước để cung cấp 90% nước uống, đang kêu gọi người dân tiết kiệm năng lượng và nước. Nguồn cung cấp nước uống của Bahrain hoàn toàn phụ thuộc vào các nhà máy khử muối nước.

Ngày 22 tháng 7, Trump leo thang các mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng dân sự, tuyên bố sẽ tấn công “một cây cầu hoặc nhà máy điện” cho mỗi tàu mà Iran tấn công. Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi đáp lại rằng học thuyết của Iran là “mắt đền mắt” và “những kẻ góp phần” vào hành động gây hấn “cũng sẽ bị coi là mục tiêu hợp pháp”.

Khi một phóng viên hỏi Ngoại trưởng Marco Rubio vào ngày 23 tháng 7 liệu ông có loại trừ các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự hay không, ông đã không trả lời. Thay vào đó, ông chỉ vào tuyên bố của Araghchi và nói: “Chính sách của tổng thống là đầu đền mắt — thành thật mà nói, đó là những gì sẽ xảy ra”.

Hành vi công chính trong chiến tranh

Ba nhà thần học luân lý Công Giáo đã đưa ra bình luận cho EWTN News — Capizzi; Camosy; và Taylor Patrick O’Neill, giáo sư thần học tại Đại học Thomas Aquinas — đều cho rằng việc cố ý nhắm mục tiêu vào dân thường trong chiến tranh là phi đạo đức.

“Lệnh cấm nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự là tuyệt đối trong luật đạo đức và luật quốc tế”, Capizzi nói. “Các quốc gia bị cấm nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự.”

Ông kêu gọi thận trọng về những lý do được cho là để tấn công các mục tiêu cơ sở hạ tầng “lưỡng dụng” có thể được sử dụng cho cả mục đích quân sự và dân sự. Ông nói “không bên nào được phép chỉ đơn thuần tuyên bố các mục tiêu là ‘lưỡng dụng’”.

“Khi có nghi ngờ về việc một mục tiêu sử dụng kép hay đơn lẻ, luật quốc tế quy định rằng giả định bắt đầu với việc sử dụng đơn lẻ, và do đó mục tiêu đó không được phép bị nhắm mục tiêu, trừ khi được chứng minh ngược lại”, ông Capizzi nói.

Camosy cũng nói rằng đây là một giá trị đạo đức tuyệt đối và không có trường hợp nào việc nhắm mục tiêu vào thường dân là hợp đạo đức. Ông nói rằng “ngay cả trong chiến tranh, ngay cả khi rủi ro cao nhất,” người Công Giáo cũng không tuân theo triết lý đạo đức theo chủ nghĩa hậu quả, cho rằng mục đích biện minh cho phương tiện.

Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo giải thích rằng một người không bao giờ có thể tham gia vào những hành vi xấu xa về bản chất — chẳng hạn như nhắm mục tiêu vào những người vô tội để làm hại — bất kể lý do là gì, bởi vì “mục đích không biện minh cho phương tiện.” Các hành vi cũng đòi hỏi “ý định tốt,” vì vậy, trong khi “ý định tốt” là không đủ và không biện minh cho các hành vi xấu xa, thì ý định xấu — chẳng hạn như có ý định làm hại những người vô tội — luôn “làm cho một hành vi trở nên xấu xa,” giáo lý giải thích.

Camosy nói: “Bảo vệ chống lại việc nhắm mục tiêu vào thường dân là một giá trị tuyệt đối trong chiến tranh. Người Công Giáo được kêu gọi chuẩn bị để thua một cuộc chiến hơn là vi phạm các chuẩn mực đạo đức không có ngoại lệ hoặc phạm các hành vi xấu xa về bản chất trong lĩnh vực này.”

Đôi khi một hành động, trong chiến tranh hoặc ở nơi khác, cũng có thể có một số tác động. Thánh Thomas Aquinas giải thích trong tác phẩm “Summa Theologica” rằng việc thực hiện một hành động tự thân trung lập về mặt đạo đức nhưng lại có cả hậu quả tốt và xấu là hoàn toàn hợp lý, miễn là chỉ có hậu quả tốt mới là điều được hướng đến. Đây là nguyên tắc “tác động kép”.

Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo dạy rằng cần có sự tương xứng trong chiến tranh. Cái ác gây ra bởi chiến tranh không thể nghiêm trọng hơn cái ác mà người ta đang muốn đánh bại.

“Chúng ta cần phải đặt câu hỏi liệu việc gây hại cho dân thường có phải là ý định và/hoặc cơ chế hành động trong cuộc tấn công quân sự hay chỉ là một tác dụng phụ được dự đoán trước”, Camosy giải thích.

“Nếu lý do tấn công lưới điện hoặc nhà máy khử muối là để tạo áp lực chính trị lên chế độ Iran bằng cách gây ra bóng tối lan rộng, thực phẩm hư hỏng, dịch bệnh tràn lan, bệnh viện quá tải, v.v., thì sự đau khổ của thường dân vô tội sẽ trở thành con đường nhân quả dẫn đến lợi thế mong muốn”, ông nói. “Điều này khi đó trở thành mục đích của chính hành động chứ không chỉ là một tác dụng phụ được dự đoán trước.”

Ngoài ra, Camosy nói thêm: “Tuy nhiên, việc tấn công một máy phát điện dành riêng cho hầm chỉ huy có thể sẽ không gặp phải sự chỉ trích tương tự, ngay cả khi người ta dự đoán được nhưng không cố ý rằng nó cũng sẽ gây ra những tác động xấu đến dân thường.”

Tương tự, O’Neill cho rằng phân tích đạo đức về việc tấn công một cơ sở dẫn đến thương vong cho dân thường là về ý định và tính tương xứng. Không bao giờ được phép cố ý gây đau khổ cho người vô tội hoặc nhắm mục tiêu vào họ.

“Bạn không thể cố ý hoặc dựa vào cái chết hoặc nỗi sợ hãi của dân thường để hỗ trợ nỗ lực quân sự của mình,” O’Neill nói. “Nói cách khác, cái ác được dự đoán trước không thể tự nó là phương tiện mà bạn cố gắng đạt được điều tốt đẹp nào đó.”

Một cây cầu cụ thể có “công năng kép,” chẳng hạn như cây cầu được dân thường sử dụng nhưng cũng được sử dụng “để vận chuyển xe tăng từ nhà máy ra chiến trường,” ông nói, có thể được biện minh theo nguyên tắc tác động kép. Phân tích đạo đức sẽ phải xem xét ý định và tính tương xứng và “bạn cũng phải cố gắng giảm thiểu tác động tiêu cực.”

“Liệu việc phá hủy cây cầu có gây khó khăn cho cuộc sống dân thường hay dẫn đến mất mát về sinh mạng, thiếu thốn các nhu yếu phẩm cơ bản, v.v.? Tất cả những điều này phải được tính đến chỉ riêng cho hiệu ứng kép,” O’Neill nói.

“Theo hiệu ứng kép, về mặt lý thuyết, có thể tấn công một mục tiêu lưỡng dụng,” ông nói thêm. “Nhưng bất kỳ cuộc tấn công nào chỉ nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự (hoặc thậm chí [một mục tiêu] có liên hệ gián tiếp với nỗ lực chiến tranh) đều là bất chính về bản chất.”

“Tại thời điểm đó, cuộc tấn công sẽ có nhiều điểm chung với một hành động khủng bố hơn,” O’Neill nói.

“Phúc cho những người kiến tạo hòa bình”

Thánh Augustinô, trong một bức thư gửi cho tướng La Mã Boniface, đã nhấn mạnh rằng mục đích của chiến tranh cuối cùng phải là thiết lập một nền hòa bình công bằng — chứ không chỉ đơn giản là gây ra sự tàn phá: “Hòa bình nên là mục tiêu mong muốn của bạn; chiến tranh chỉ nên được tiến hành như một sự cần thiết, và chỉ được tiến hành để Chúa có thể giải thoát con người khỏi sự cần thiết đó và giữ gìn họ trong hòa bình.”

Vị giám mục và nhà thần học thế kỷ thứ năm đã trích dẫn lời của Chúa Giê-su trong Mt 5:9: “Phúc cho những người kiến tạo hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con cái của Thiên Chúa.”

O’Neill giải thích rằng trong bối cảnh một cuộc chiến tranh chính nghĩa, “người Kitô hữu luôn tìm kiếm chiến tranh vì hòa bình và vì lợi ích của cả dân tộc mình lẫn dân tộc của quốc gia thù địch.”

“Coi thường dân của một quốc gia thù địch là kẻ thù thì đã đánh mất sự phân biệt cần thiết giữa người tham chiến và người vô tội,” ông nói.

Camosy lưu ý rằng Trump, trong chiến dịch tranh cử năm 2024, đã hứa “sẽ hết sức hoài nghi về chiến tranh” và khuyến khích ông quay trở lại hướng đó.

“Chính Trump đã tích cực theo đuổi giải Nobel Hòa bình trên cơ sở này,” ông nói. “Sẽ tốt hơn nhiều nếu quay trở lại cách suy nghĩ này về chiến tranh. Hãy nghĩ về việc trở thành người kiến tạo hòa bình một lần nữa.”

Trump nói với Axios vào ngày 23 tháng 7 rằng ông đang “xem xét một cuộc tấn công quy mô lớn, lớn hơn bao giờ hết” nhưng không nói rõ liệu điều này có bao gồm cơ sở hạ tầng dân sự mà ông đã đe dọa hay không. Ông ấy nói rằng người Iran muốn thương lượng, nhưng "họ vẫn chưa chịu đủ đau khổ."