Theo tin Tòa Thánh, Đức ông Robert D. Murphy, Đại diện lâm thời của Phái đoàn Quan sát Thường trực Tòa Thánh tại Liên Hợp Quốc, ngày 1 tháng 9 năm 2026, đã kỷ niệm Ngày Quốc tế Chống Thử nghiệm Hạt nhân bằng cách kêu gọi Hiệp ước Cấm Thử nghiệm Hạt nhân Toàn diện có hiệu lực.



Theo các điều khoản của hiệp ước, được ký kết năm 1996, hiệp ước không thể có hiệu lực cho đến khi tất cả 44 quốc gia khi đó có lò phản ứng hạt nhân phê chuẩn hiệp ước. Chín quốc gia chưa làm như vậy: Trung Quốc, Ai Cập, Ấn Độ, Iran, Israel, Triều Tiên, Pakistan, Nga và Hoa Kỳ.

“Tòa Thánh tái khẳng định lời kêu gọi về việc Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện có hiệu lực, bởi ba thập niên sau khi được thông qua, hiệp ước này vẫn là ưu tiên cấp bách nếu muốn phát huy hết tiềm năng và củng cố hơn nữa chuẩn mực toàn cầu chống lại việc thử hạt nhân”, Đức ông Robert Murphy cho biết. “Việc cấm thử nghiệm vũ khí hạt nhân là một thành phần thiết yếu của mệnh lệnh đạo đức và pháp lý rộng lớn hơn nhằm đảm bảo không phổ biến vũ khí hạt nhân và loại bỏ những vũ khí hiện có.”

Đức ông Murphy cũng khẳng định “sự ủng hộ kiên định của Tòa Thánh đối với Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân, cũng như Hiệp ước về Cấm vũ khí hạt nhân.” Hầu hết các quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Hoa Kỳ, đều là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, được ký kết năm 1968. Bảy mươi lăm quốc gia—không quốc gia nào có vũ khí hạt nhân—là thành viên của Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân, được ký kết năm 2017.

Sau đây là phát biểu của Đức Ông Murphy ngày 5 tháng 9, 2026:

Thưa Ngài Chủ tịch,

Ngày Quốc tế Chống thử nghiệm hạt nhân là lời nhắc nhở mạnh mẽ về di sản tàn khốc của thử nghiệm hạt nhân và tái khẳng định lời kêu gọi trách nhiệm chung trong việc bảo vệ các thế hệ hiện tại và tương lai khỏi những hậu quả lâu dài của nó.

Tác động của các cuộc thử nghiệm hạt nhân trên diện rộng trong quá khứ vẫn còn tồn tại. Người dân bản địa và các cộng đồng bị ảnh hưởng khác, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các thế hệ tương lai, tiếp tục phải gánh chịu những hậu quả về thể chất, tâm lý, xã hội và môi trường.

Sự đau khổ do thử nghiệm hạt nhân gây ra lẽ ra phải củng cố niềm tin chung rằng hòa bình không thể được duy trì bằng cách phát triển những vũ khí ngày càng hủy diệt hơn. Tuy nhiên, ngày nay, việc dựa nhiều hơn vào răn đe hạt nhân, những lời lẽ hạt nhân ngày càng hung hăng và những nỗ lực nhằm đặt câu hỏi về chuẩn mực quốc tế lâu đời chống lại thử nghiệm hạt nhân có nguy cơ làm suy yếu niềm tin này. Như Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã nêu trong thông điệp Magnifica Humanitas:

“Kho vũ khí quân sự đang nhận được sự chú ý trở lại. Trong quá khứ, việc nhận thức được mối đe dọa do các loại vũ khí có khả năng hủy diệt toàn nhân loại gây ra đã thúc đẩy các con đường hướng tới hòa hoãn và đàm phán giải trừ quân bị. Thật không may, cách tiếp cận này đã bị bỏ lại phía sau, và sự phát triển của kho vũ khí hạt nhân – bao gồm cả triển vọng sử dụng “chiến thuật” của chúng – khiến việc sử dụng các loại vũ khí như vậy dường như ít bất khả thi hơn.” [1]

Thưa ngài Chủ tịch,

Chính vì nhận thức này mà Tòa Thánh một lần nữa kêu gọi việc thi hành Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện, mà ba thập niên sau khi được thông qua, vẫn là một ưu tiên cấp bách nếu muốn đạt được tiềm năng đầy đủ và củng cố hơn nữa chuẩn mực toàn cầu chống lại thử nghiệm hạt nhân. Trong khi đó, điều cần thiết là phải tuân thủ các lệnh cấm hiện hành, để bảo tồn một trong những thành tựu quan trọng nhất của cộng đồng quốc tế trong việc theo đuổi hòa bình và an ninh quốc tế.

Tòa Thánh cũng muốn bày tỏ sự đánh giá cao đối với công việc không thể thiếu của Ủy ban Chuẩn bị cho Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện. Thông qua Hệ thống Giám sát Quốc tế và chế độ kiểm chứng, Tòa Thánh đã chứng minh cách thức khoa học, kỹ thuật và hợp tác quốc tế có thể được đặt vào phục vụ cho sự minh bạch, xây dựng lòng tin và lợi ích chung.

Việc cấm thử nghiệm hạt nhân là một thành phần thiết yếu của mệnh lệnh đạo đức và pháp lý rộng lớn hơn nhằm đảm bảo không phổ biến vũ khí hạt nhân và loại bỏ những vũ khí hiện có. Về vấn đề này, phái đoàn của tôi cũng tái khẳng định sự ủng hộ kiên định của Tòa Thánh đối với Hiệp ước về Không phổ biến vũ khí hạt nhân, cũng như Hiệp ước về Cấm vũ khí hạt nhân. Tiến bộ hướng tới các mục tiêu bổ trợ lẫn nhau là điều không thể thiếu trong việc hiện thực hóa một thế giới không có vũ khí hạt nhân và cuối cùng là thiết lập một nền hòa bình công bằng và lâu dài.

Thưa ngài Chủ tịch,

Ngày Quốc tế Chống thử nghiệm hạt nhân mang đến cơ hội để suy gẫm về những hậu quả đang diễn ra của các cuộc thử nghiệm này và tầm quan trọng của việc bác bỏ luận lý học sợ hãi. Điều cần thiết là phải đi theo con đường đối thoại và giải trừ quân bị để đảm bảo một tương lai trong hòa bình được xây dựng trên phẩm giá của mỗi thành viên trong gia đình nhân loại.

Cảm ơn ngài Chủ tịch.

__________________________________________

[1] Giáo hoàng Leo XIV, Thông điệp Magnifica Humanitas, 194.