Một tài liệu mới được Tòa thánh công bố xem xét vấn đề truyền bá đức tin trong một "sự thay đổi mang tính thời đại", dựa trên những đề xuất của giám mục toàn cầu và các Đức Giáo Hoàng gần đây để đưa ra một danh sách chưa đầy đủ về "những con đường cụ thể" để rao giảng Tin Mừng.
Tài liệu "Venite ad me – Những suy xét về việc truyền bá đức tin trong một sự thay đổi mang tính thời đại" đã được Bộ Giáo lý Đức tin công bố vào ngày 22 tháng 10. Văn bản này là kết quả của một yêu cầu trực tiếp từ Đức Giáo Hoàng Phanxicô, người đã đề nghị soạn thảo một tài liệu như vậy trong "những ngày cuối đời" của mình, nhằm "khuyến khích thảo luận và suy ngẫm trong cộng đồng".
Đức Hồng Y Victor Manuel Fernández, nhà lãnh đạo Tòa Thánh, viết rằng việc Đức Giáo Hoàng Lêô đắc cử và Đại lễ Cứu chuộc sắp tới vào năm 2033 "đã tạo động lực lớn hơn nữa để đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị văn kiện này".
"Trong thời đại phân mảnh sâu sắc này, cần phải quay trở lại nền tảng của đức tin chúng ta, trở về với lời rao giảng," đoạn văn trích dẫn trực tiếp từ bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trước hàng giám mục Ý vào tháng 6 năm 2025. "Đây là cam kết quan trọng đầu tiên thúc đẩy tất cả các cam kết khác."
Văn bản dài này được Bộ Giáo Lý Đức Tin soạn thảo sau khi tham khảo ý kiến của các giám mục trên toàn thế giới. Do đó, phần lớn các trích dẫn đều đến từ Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Đức Giáo Hoàng Lêô, hoặc được lấy trực tiếp từ các báo cáo của các hội đồng giám mục nhằm đáp lại cuộc khảo sát do Bộ Giáo Lý Đức Tin thực hiện để chuẩn bị cho văn bản này.
Được viết trong bối cảnh "sự thay đổi mang tính thời đại", văn bản của Bộ Giáo Lý Đức Tin đề cập đến "cuộc khủng hoảng trong việc truyền thừa đức tin Kitô giáo giữa các thế hệ", cùng với "giai đoạn thế tục hóa cao độ". Thay thế cho Kitô giáo là một loạt các nền văn hóa mới, ưu tiên "quyền tự chủ và tự do quyết định mọi khía cạnh tồn tại của chính mình, lệ thuộc vào nhu cầu của những người khác và thực tại xung quanh".
Theo Bộ Giáo Lý Đức Tin, đang có một xu hướng lan rộng của "chủ nghĩa cá nhân cực đoan, tạo ra sự chia rẽ, phân biệt, đố kỵ, ghen ghét, thống trị, tự ái và sùng bái bản thân."
Thêm vào đó là cuộc cách mạng kỹ thuật số, vốn cũng đặt ra những thách thức riêng. Một trong những thách thức được Bộ Giáo Lý Đức Tin chỉ ra là ý kiến cho rằng một số người tiếp xúc với Công Giáo trực tuyến có thể thấy nó "tách rời khỏi đời sống thực tế, hoặc gắn liền với các ý thức hệ được cổ vũ bởi các nhóm thiểu số ồn ào". Theo Đức Hồng Y Fernández, điều này có thể dẫn đến việc các cá nhân xây dựng đức tin "dựa trên thị hiếu và sở thích cá nhân hơn là dựa trên giáo huấn của Giáo hội".
Về các phương pháp để chống lại sự thay đổi của thời đại, Bộ Giáo Lý Đức Tin đã nêu rõ rằng tài liệu mới của họ không phải là bản tóm tắt dứt khoát về các kỹ thuật truyền giáo. Tài liệu này xem xét "nhiều quan điểm khác nhau mà không khẳng định đã giải quyết dứt điểm vấn đề, vốn vẫn còn mở để phân tích và phát triển thêm." Thậm chí nó cũng không mang trọng lượng của một Văn bản chính thức, có nghĩa là "Những cân nhắc" không có "sự chính xác về thuật ngữ và cách giải quyết có hệ thống" mà thay vào đó mang "phong cách diễn đạt tự do hơn".
Văn bản này nêu ra năm khía cạnh "thiết yếu": đời sống cộng đồng tốt đẹp trong Giáo hội, phụng vụ, chứng nhân Công Giáo, vai trò của nghệ thuật và cái đẹp, và cuối cùng là bảo vệ các giá trị Công Giáo ở mọi giai đoạn của cuộc sống.
Bên cạnh đó, còn có thêm những yếu tố khác cần xem xét, chẳng hạn như tầm quan trọng của các cuộc hành hương, các bài giảng được chuẩn bị kỹ lưỡng, vai trò ngày càng tăng của phụ nữ và các cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa người với người thay vì các phương pháp kỹ thuật số.
Giáo lý và phụng vụ
"Nhu cầu truyền bá đức tin, bắt đầu từ lời rao giảng, vẫn là điều thiết yếu," Bộ Giáo Lý Đức Tin viết. Văn phòng của Fernández nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo lý có chủ đích, nhằm chống lại tình trạng nhiều trẻ em ngừng thực hành đức tin sau khi lãnh nhận các bí tích đầu tiên.
Để làm được điều này, Giáo hội phải tránh lối hành văn lỗi thời, Bộ Giáo Lý Đức Tin cho biết, lập luận rằng "giờ đây việc tránh chỉ sử dụng ngôn ngữ "kinh viện", "giáo điều" hoặc "đạo đức" trong giáo lý là cấp thiết hơn bao giờ hết". Thay vào đó, "nó phải mang hình thức của một mối quan hệ tương tác giữa người với người", Bộ Giáo Lý Đức Tin viết, trích dẫn từ tông huấn Christus Vivit năm 2019 của Đức Giáo Hoàng Phanxicô.
Nhiều đề xuất của Bộ Giáo Lý Đức Tin không phải là những điều hoàn toàn mới mẻ. Tổ chức này khuyến khích các nhóm cầu nguyện, học Kinh Thánh và những tình bạn chân thành, nơi mọi người có thể trải nghiệm đức tin.
Văn bản "Những cân nhắc" cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phụng vụ, vì đó là "ký ức sống động và truyền thống" của Giáo hội. Theo Bộ Giáo Lý Đức Tin, phụng vụ phải thể hiện "một cách sống động và cụ thể đức tin duy nhất của Giáo hội" để củng cố "ý thức về việc là một thành viên của Thân Thể Chúa Kitô".
Sử dụng câu tục ngữ cổ "lex orandi, lex credendi" nghĩa là "luật cầu nguyện phản ảnh đức tin", Bộ Giáo Lý Đức Tin viết rằng, xét về khía cạnh này và liên quan đến "việc truyền bá đức tin, do đó, phụng vụ có tầm quan trọng sống còn".
Tại đây, Bộ Giáo Lý Đức Tin cũng khẳng định rằng "chỉ thông qua sự tham gia có ý thức đầy đủ, điều này đòi hỏi một nền giáo dục đầy đủ về ngôn ngữ phụng vụ" thì đức tin mới có thể được "truyền đạt không phải như một học thuyết trừu tượng, mà như một cuộc sống mới được lan tỏa bằng sức hút trong cuộc sống hằng ngày".
Văn bản không đề cập đến các nghi thức khác nhau, chỉ đơn giản nói rằng phụng vụ "có thể được trải nghiệm theo nhiều cách khác nhau". Tuy nhiên, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc người Công Giáo có thể "tiếp cận các cảm nhận phụng vụ khác nhau hiện diện trong truyền thống của Giáo Hội Công Giáo".
Đáng chú ý, Bộ Giáo Lý Đức Tin nhận xét rằng phương Tây nói riêng đã phải chịu đựng "sự mất mát dần dần ký ức tập thể về các nghi lễ và tập tục truyền thống, thay vào đó là một hình thức chủ nghĩa cá nhân cực đoan."
Chứng kiến nghệ thuật, vẻ đẹp và nhiều độ tuổi khác nhau
Ngay sau những cân nhắc về phụng vụ là những suy nghĩ của Bộ Giáo Lý Đức Tin về tầm quan trọng của chứng nhân Công Giáo, đặc biệt nhấn mạnh "chứng nhân cụ thể về tình yêu của Thiên Chúa mà các tín hữu thể hiện bằng cách chăm sóc, một cách ưu tiên, cho người nghèo, người thiệt thòi và người bị gạt ra ngoài lề xã hội." Bộ Giáo Lý Đức Tin viết rằng lời kêu gọi phổ quát về sự thánh thiện cần được khơi dậy. Điều này có thể được hỗ trợ bằng cách tận dụng những tài năng của Giáo hội trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là thông qua âm nhạc tôn giáo.
Bản "Những lưu ý" cũng đề cập đến những người Công Giáo không còn sinh hoạt và những người rời bỏ Giáo hội. Văn bản này nhấn mạnh rằng ở mọi giai đoạn trong cuộc đời, Giáo hội cần tiếp cận lại những người như vậy. Đức Giáo Hoàng Đức tin, gọi tắt là Bộ Giáo Lý Đức Tin viết rằng điều này "thách thức toàn thể Giáo hội, thúc giục Giáo hội trở nên hiệp thông và truyền giáo hơn bao giờ hết, đặc biệt là bằng cách nuôi dưỡng những ân tứ mà Chúa Thánh Thần khơi dậy trong dân Chúa. "
Văn bản này đã được Đức Giáo Hoàng Lêô phê chuẩn vào ngày 21 tháng 8, được Bộ Giáo Lý Đức Tin chấp thuận vào tháng 6 và có chữ ký của Hồng Y Victor Manuel Fernández, nhà lãnh đạo Bộ Giáo Lý Đức Tin, và Đức ông Armando Matteo, thư ký giáo lý của Bộ Giáo Lý Đức Tin.
Như đã đề cập, đây là kết quả của cuộc khảo sát giám mục toàn cầu do Vatican thực hiện và đã được phân phát cho các giám mục giáo phận trước khi được công bố ngày hôm nay. Tuy nhiên, văn bản này có nguy cơ chịu chung số phận với nhiều văn bản tương tự khác, đó là dài dòng, rườm rà và quá mơ hồ.
Chắc chắn, một số quan điểm và vấn đề sùng đạo, chính thống được chứa đựng trong nội dung văn bản, nhưng nếu không có khuyến nghị cụ thể, phần "Những lưu ý" sẽ để cho mỗi người nhận tự diễn giải.
Ngoài ra, có một số đoạn văn có thể gây thắc mắc. Tài liệu Bộ Giáo Lý Đức Tin nêu trong một đoạn rằng "đức tin không được truyền đạt chủ yếu như một tập hợp nội dung giáo lý hoặc thông tin tôn giáo, mà như một hình thức đời sống Giáo hội mà người tín hữu được dần dần làm quen." Ngược lại, Giáo hội nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hướng dẫn giáo lý đúng đắn, với việc Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II viết trong Catechesi Tradendae rằng:
"Cũng không nên tạo ra sự đối lập giữa một phương pháp giáo lý lấy cuộc sống làm điểm xuất phát và một phương pháp giáo lý truyền thống, có hệ thống và dựa trên giáo lý… Cũng hoàn toàn vô ích khi vận động từ bỏ việc nghiên cứu nghiêm chỉnh và có hệ thống về thông điệp của Chúa Kitô nhân danh một phương pháp tập trung vào kinh nghiệm sống."
Văn bản này giống như một lời kêu gọi nhẹ nhàng tới Giáo hội hãy đơn giản là sống đúng với bản sắc Công Giáo, nhưng lại thiếu những cách thức cụ thể để thực hiện điều đó, đặc biệt là trong những lĩnh vực mà bản sắc Công Giáo đang bị tấn công mạnh mẽ nhất. Hoàn toàn không có đề cập đến phá thai, an tử, tự sát có hỗ trợ, các cuộc tấn công vào hôn nhân và đời sống gia đình thông qua thụ tinh trong ống nghiệm và ý thức hệ LGBT. Đây là một thiếu sót sẽ gây ảnh hưởng lớn nhất đến người Công Giáo, đặc biệt là giáo dân, bởi vì đối với họ, những vấn đề này vốn đã là mối quan tâm cấp bách trong cuộc sống hàng ngày.
Trong văn bản này, tính hiệp thông được nhắc đến thường xuyên hơn cả tội lỗi – điều này cũng không có gì đáng ngạc nhiên vì chính văn bản khuyến khích Giáo hội tránh sử dụng ngôn ngữ "giáo điều" hay "đạo đức". Vì vậy, văn bản này mang đậm phong cách thần học và tâm linh của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và người viết hộ ngài, Hồng Y Fernández.
Về hiệu quả, chỉ thời gian mới trả lời được liệu những "Suy nghĩ" mới này có giúp ích cho việc truyền bá Đức tin hay không. Tuy nhiên, khi đánh giá sơ bộ, văn bản này dường như chỉ đang tái hiện lại tình cảm ngọt ngào và sự thiếu sức mạnh về giáo lý đã đánh dấu đời sống của Giáo hội trong những thập niên gần đây: do đó, nó có nguy cơ khó tạo ra bất cứ điều gì khác biệt đáng kể.
Source:Catholic Herald