Đọc những câu chuyện trong Kinh Thánh, là đọc không chỉ để khắc ghi Lời Chúa vào tâm khảm, vào cuộc đời riêng của bản thân. Nhưng đã không ít lần, những câu chuyện ấy khiến lòng ta run lên. Run không phải vì sợ, mà vì cảm.
Bởi từ trong những trang sách Thánh ấy, ta thấy tận bên trong những phận người là một lòng yêu sâu đậm. Thấy có ngọn lửa thiêng mà nhiều khi trong đời sống của chính ta đang thiếu. Đó là ngọn lửa của LÒNG TRUNG TÍN, một thứ đẹp đến mức không gì trên đời có thể mua được, không đe dọa nào có thể dập tắt, và không thử thách nào có thể bẻ cong.
Nhìn vào cha con nhà Macabê, nhìn vào cụ Eleazar, nhìn vào người mẹ với bảy người con can trường, ta không chỉ nghe một câu chuyện xưa. Ta được nhìn vào một tấm gương - sáng, đẹp, đầy sức lay động và đánh thức - để mà soi lấy đời mình, soi lấy ơn gọi của người Kitô hữu hôm nay giữa muôn mặt gian nan.
1. MATTHATIA: CON TIM ĐỨNG THẲNG TRƯỚC NHỮNG ĐIỀU CONG QUẸO.
Trong một ngôi làng nhỏ mang tên Modein, có một cụ già mang tên Matthatia. Cụ không có quân lính, không có quyền lực, chẳng có gì để phô trương. Nhưng cụ có một điều: một trái tim thuộc về Chúa. Và khi trái tim đã thuộc trọn về Chúa thì mọi lời cám dỗ mềm như tơ lụa cũng không thể bẻ cong.
Khi các quan nhà vua đến dụ dỗ: "Cụ cứ giả vờ đi, chỉ một chút thôi. Cụ làm vậy là giữ được bình an cho mình, cho gia đình, cho cả làng nữa". Lời mời ấy quá quen. Nó giống như bao điều thế gian hôm nay vẫn nói với chúng ta:
@ "Gian dối chút có sao đâu".
@ "Thỏa hiệp chút chứ cứng làm gì".
@ "Làm vậy cho yên thân".
@ "Ai cũng làm, mình làm theo một chút thôi…".
Nhưng Matthatia đứng thẳng. Đứng như một cội cây già không cúi mình trước gió bão. Cụ nói: "Dù tất cả có bỏ luật Chúa, tôi và con cháu tôi không bao giờ bỏ".
Câu nói ấy vang như tiếng đá đập vào núi. Nó đơn sơ mà sấm sét. Không giận dữ. Không to tiếng. Chỉ là một trái tim không thể sống khác đi, vì đã đặt Chúa lên trên cả sự an toàn của bản thân.
Thế gian nhiều gian dối, vẫn có biết bao nhiêu những người như thế: Họ không cần giơ gươm mới là anh hùng. Chỉ cần sống ngay thẳng, sống thật, sống không bẻ cong điều thánh thiêng.
Thế đã là cả một chứng từ.
2. CỤ ELEAZAR: CÁI CHẾT TRỞ NÊN LỜI GIẢNG CUỐI ĐỜI.
Cụ là một ông già đã nhiều tuổi. Đời cụ dài lắm rồi; sống thêm vài năm hay bớt vài năm cũng chẳng làm nên khác biệt gì. Vậy mà khi người ta năn nỉ: "Cụ cứ giả vờ ăn. Chúng con chuẩn bị thịt sạch cho cụ. Miễn là cụ diễn một chút theo ý vua. Cụ sẽ sống, mà chẳng ai biết".
@ Ồ, lời mời ấy nghe cũng nhân ái thật.
@ Cũng hợp lý, hợp tình.
@ Cũng giống với lý luận người thời nay: "Miễn là lòng mình ngay, còn hình thức thì có gì đâu!".
Nhưng cụ Eleazar nhìn sâu hơn. Cụ biết có bao đôi mắt trẻ đang dõi theo cụ. Cụ biết, nếu cụ "diễn" một chút thôi, thì cụ tự tay vẽ lên trong lòng người trẻ một con đường méo mó: Đạo nào cũng có thể uốn lượn tùy hoàn cảnh.
Và cụ đã nói, một câu nói mà ai đọc cũng thấy rúng động: "Tôi không muốn để lại cho người trẻ một gương xấu. Tôi muốn ra đi xứng đáng với tuổi của tôi".
Kinh Thánh chép rằng cụ chết "một cách hiên ngang". Không phải vì liều lĩnh. Mà vì muốn danh Chúa được sáng hơn chính mạng sống mình.
Cái chết của cụ không phải là thua cuộc. Đó là chiến thắng của một trái tim không chấp nhận làm phai nhạt điều thánh.
3. NGƯỜI MẸ VÀ BẢY NGƯỜI CON: ĐỈNH CAO CỦA LÒNG TRUNG TÍN.
Nhưng có lẽ không câu chuyện nào rúng động hơn câu chuyện người mẹ và bảy người con.
Từng người con bước ra.
Từng người đứng trước cực hình.
Từng người nói lời mạnh mẽ như từ trời thấu xuống.
Họ chết như những người đã nhìn thấy phía bên kia sự chết.
Họ chịu đau như những người đã nếm được lòng trung tín lớn hơn cả đau đớn.
Họ hiên ngang như những người biết rõ: Thân xác có thể bị giết, nhưng linh hồn thì trao vào tay Chúa.
Và ở giữa tất cả, có một NGƯỜI MẸ.
Bà nhìn các con mình, từ người lớn đến người nhỏ, từng đứa đi vào cái chết, mà lòng bà vẫn không lung lay. Không phải vì bà không thương con. Trái lại, Kinh Thánh viết: "Bà thương chúng bằng lòng mẹ, nhưng nói với chúng bằng đức tin".
Bà không níu con lại.
Không xin chúng thỏa hiệp.
Không bảo: "Thôi con ơi, cứ giả vờ đi cho mẹ đỡ đau lòng".
Không!
Đức tin đã làm bà mạnh hơn nước mắt.
Lòng cậy trông đã làm bà vượt cả tình mẫu tử.
Bà khích lệ: "Con ơi, Đấng tạo dựng trời đất sẽ trả lại cho con sự sống, nếu con trung tín với Người".
Người mẹ ấy chính là hình ảnh sống động nhất của Hội Thánh, người mẹ luôn đứng bên con cái mình, nâng lên, dìu đi, và mời gọi sống trọn vẹn cho Chúa, dù đường đời có ít hoa và nhiều thử thách.
4. LÒNG TRUNG TÍN KHỞI TỪ KINH THÁNH - MỘT LỜI MỜI CHO ĐỜI KITÔ HỮU HÔM NAY.
Ngày xưa, lòng trung tín được thử bằng lửa, bằng tra tấn, bằng gươm giáo.
Còn hôm nay, lòng trung tín được thử bằng những thứ tưởng nhẹ như tơ mà lại nặng như đá:
@ Những lời nói dối nhỏ "để mọi chuyện êm hơn".
@ Những thỏa hiệp nhẹ "để khỏi mất lòng người ta".
@ Những chọn lựa nửa vời "để giữ hòa khí".
@ Những buông xuôi vì "sống đạo hôm nay khó lắm".
@ Những bỏ bê vì "bận", vì "mệt", vì "ngại"...
Không ai buộc chúng ta cúi lạy thần ngoại, nhưng biết bao thứ mời chúng ta cúi lưng trước lợi ích, thói quen, danh vọng, tiền bạc, chủ nghĩa tiện nghi…
Không ai ép chúng ta ăn của cúng, nhưng biết bao điều khiến lòng ta dần trở nên chai lì trước những điều thiêng liêng.
Không ai bắt bỏ Chúa, nhưng biết bao thứ làm chúng ta… quên Chúa.
Lòng trung tín bây giờ không đòi ta đổ máu. Nhưng đòi ta "đổ ra chính mình": đổ cái tôi ra, đổ những thói tật ra, đổ sự nửa vời ra, để lòng trở nên tròn đầy hơn với Chúa.
Và đôi khi, trung tín trong một gia đình, một cộng đoàn, một xứ đạo nhỏ bé… lại khó hơn việc bước ra pháp trường ngày xưa: Trung tín với bổn phận. Trung tín trong tình nghĩa. Trung tín trong những việc chẳng ai thấy. Trung tín trong những lúc cô đơn, khi không ai hiểu mình. Trung tín trong cầu nguyện dù lòng khô khan. Trung tín với Lời Chúa dù nhiều lúc chẳng thấy kết quả ngay.
Đó chính là tử đạo của thời đại chúng ta.
5. NGỌN ĐÈN DẪN ĐƯỜNG TRONG ĐÊM TỐI.
Nhìn vào những chứng nhân năm xưa, ta nhận ra vài điều đẹp như dải ngân hà:
@ Trung tín không phải chuyện của người mạnh, mà của người tin: Tin vào sức mình thì sợ. Tin vào Chúa thì đứng được.
@ Trung tín không đến từ lý luận, mà từ trái tim muốn trung thực với Chúa: Khi ta đặt Chúa trên mọi thỏa hiệp, ta sẽ biết chọn đúng.
@ Trung tín không phải một lúc, nhưng là từng ngày. Mỗi chọn lựa nhỏ đều làm ta hoặc mạnh lên, hoặc yếu đi.
@ Trung tín không dành cho vài người đặc biệt, nhưng dành cho mọi Kitô hữu: Ai đã chịu phép rửa đều được mời gọi nên chứng nhân.
@ Trung tín làm đời ta đẹp. Không phải đẹp theo kiểu đời, nhưng đẹp trong mắt Chúa. Đó mới là vẻ đẹp không hư nát.
Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG
Bởi từ trong những trang sách Thánh ấy, ta thấy tận bên trong những phận người là một lòng yêu sâu đậm. Thấy có ngọn lửa thiêng mà nhiều khi trong đời sống của chính ta đang thiếu. Đó là ngọn lửa của LÒNG TRUNG TÍN, một thứ đẹp đến mức không gì trên đời có thể mua được, không đe dọa nào có thể dập tắt, và không thử thách nào có thể bẻ cong.
Nhìn vào cha con nhà Macabê, nhìn vào cụ Eleazar, nhìn vào người mẹ với bảy người con can trường, ta không chỉ nghe một câu chuyện xưa. Ta được nhìn vào một tấm gương - sáng, đẹp, đầy sức lay động và đánh thức - để mà soi lấy đời mình, soi lấy ơn gọi của người Kitô hữu hôm nay giữa muôn mặt gian nan.
1. MATTHATIA: CON TIM ĐỨNG THẲNG TRƯỚC NHỮNG ĐIỀU CONG QUẸO.
Trong một ngôi làng nhỏ mang tên Modein, có một cụ già mang tên Matthatia. Cụ không có quân lính, không có quyền lực, chẳng có gì để phô trương. Nhưng cụ có một điều: một trái tim thuộc về Chúa. Và khi trái tim đã thuộc trọn về Chúa thì mọi lời cám dỗ mềm như tơ lụa cũng không thể bẻ cong.
Khi các quan nhà vua đến dụ dỗ: "Cụ cứ giả vờ đi, chỉ một chút thôi. Cụ làm vậy là giữ được bình an cho mình, cho gia đình, cho cả làng nữa". Lời mời ấy quá quen. Nó giống như bao điều thế gian hôm nay vẫn nói với chúng ta:
@ "Gian dối chút có sao đâu".
@ "Thỏa hiệp chút chứ cứng làm gì".
@ "Làm vậy cho yên thân".
@ "Ai cũng làm, mình làm theo một chút thôi…".
Nhưng Matthatia đứng thẳng. Đứng như một cội cây già không cúi mình trước gió bão. Cụ nói: "Dù tất cả có bỏ luật Chúa, tôi và con cháu tôi không bao giờ bỏ".
Câu nói ấy vang như tiếng đá đập vào núi. Nó đơn sơ mà sấm sét. Không giận dữ. Không to tiếng. Chỉ là một trái tim không thể sống khác đi, vì đã đặt Chúa lên trên cả sự an toàn của bản thân.
Thế gian nhiều gian dối, vẫn có biết bao nhiêu những người như thế: Họ không cần giơ gươm mới là anh hùng. Chỉ cần sống ngay thẳng, sống thật, sống không bẻ cong điều thánh thiêng.
Thế đã là cả một chứng từ.
2. CỤ ELEAZAR: CÁI CHẾT TRỞ NÊN LỜI GIẢNG CUỐI ĐỜI.
Cụ là một ông già đã nhiều tuổi. Đời cụ dài lắm rồi; sống thêm vài năm hay bớt vài năm cũng chẳng làm nên khác biệt gì. Vậy mà khi người ta năn nỉ: "Cụ cứ giả vờ ăn. Chúng con chuẩn bị thịt sạch cho cụ. Miễn là cụ diễn một chút theo ý vua. Cụ sẽ sống, mà chẳng ai biết".
@ Ồ, lời mời ấy nghe cũng nhân ái thật.
@ Cũng hợp lý, hợp tình.
@ Cũng giống với lý luận người thời nay: "Miễn là lòng mình ngay, còn hình thức thì có gì đâu!".
Nhưng cụ Eleazar nhìn sâu hơn. Cụ biết có bao đôi mắt trẻ đang dõi theo cụ. Cụ biết, nếu cụ "diễn" một chút thôi, thì cụ tự tay vẽ lên trong lòng người trẻ một con đường méo mó: Đạo nào cũng có thể uốn lượn tùy hoàn cảnh.
Và cụ đã nói, một câu nói mà ai đọc cũng thấy rúng động: "Tôi không muốn để lại cho người trẻ một gương xấu. Tôi muốn ra đi xứng đáng với tuổi của tôi".
Kinh Thánh chép rằng cụ chết "một cách hiên ngang". Không phải vì liều lĩnh. Mà vì muốn danh Chúa được sáng hơn chính mạng sống mình.
Cái chết của cụ không phải là thua cuộc. Đó là chiến thắng của một trái tim không chấp nhận làm phai nhạt điều thánh.
3. NGƯỜI MẸ VÀ BẢY NGƯỜI CON: ĐỈNH CAO CỦA LÒNG TRUNG TÍN.
Nhưng có lẽ không câu chuyện nào rúng động hơn câu chuyện người mẹ và bảy người con.
Từng người con bước ra.
Từng người đứng trước cực hình.
Từng người nói lời mạnh mẽ như từ trời thấu xuống.
Họ chết như những người đã nhìn thấy phía bên kia sự chết.
Họ chịu đau như những người đã nếm được lòng trung tín lớn hơn cả đau đớn.
Họ hiên ngang như những người biết rõ: Thân xác có thể bị giết, nhưng linh hồn thì trao vào tay Chúa.
Và ở giữa tất cả, có một NGƯỜI MẸ.
Bà nhìn các con mình, từ người lớn đến người nhỏ, từng đứa đi vào cái chết, mà lòng bà vẫn không lung lay. Không phải vì bà không thương con. Trái lại, Kinh Thánh viết: "Bà thương chúng bằng lòng mẹ, nhưng nói với chúng bằng đức tin".
Bà không níu con lại.
Không xin chúng thỏa hiệp.
Không bảo: "Thôi con ơi, cứ giả vờ đi cho mẹ đỡ đau lòng".
Không!
Đức tin đã làm bà mạnh hơn nước mắt.
Lòng cậy trông đã làm bà vượt cả tình mẫu tử.
Bà khích lệ: "Con ơi, Đấng tạo dựng trời đất sẽ trả lại cho con sự sống, nếu con trung tín với Người".
Người mẹ ấy chính là hình ảnh sống động nhất của Hội Thánh, người mẹ luôn đứng bên con cái mình, nâng lên, dìu đi, và mời gọi sống trọn vẹn cho Chúa, dù đường đời có ít hoa và nhiều thử thách.
4. LÒNG TRUNG TÍN KHỞI TỪ KINH THÁNH - MỘT LỜI MỜI CHO ĐỜI KITÔ HỮU HÔM NAY.
Ngày xưa, lòng trung tín được thử bằng lửa, bằng tra tấn, bằng gươm giáo.
Còn hôm nay, lòng trung tín được thử bằng những thứ tưởng nhẹ như tơ mà lại nặng như đá:
@ Những lời nói dối nhỏ "để mọi chuyện êm hơn".
@ Những thỏa hiệp nhẹ "để khỏi mất lòng người ta".
@ Những chọn lựa nửa vời "để giữ hòa khí".
@ Những buông xuôi vì "sống đạo hôm nay khó lắm".
@ Những bỏ bê vì "bận", vì "mệt", vì "ngại"...
Không ai buộc chúng ta cúi lạy thần ngoại, nhưng biết bao thứ mời chúng ta cúi lưng trước lợi ích, thói quen, danh vọng, tiền bạc, chủ nghĩa tiện nghi…
Không ai ép chúng ta ăn của cúng, nhưng biết bao điều khiến lòng ta dần trở nên chai lì trước những điều thiêng liêng.
Không ai bắt bỏ Chúa, nhưng biết bao thứ làm chúng ta… quên Chúa.
Lòng trung tín bây giờ không đòi ta đổ máu. Nhưng đòi ta "đổ ra chính mình": đổ cái tôi ra, đổ những thói tật ra, đổ sự nửa vời ra, để lòng trở nên tròn đầy hơn với Chúa.
Và đôi khi, trung tín trong một gia đình, một cộng đoàn, một xứ đạo nhỏ bé… lại khó hơn việc bước ra pháp trường ngày xưa: Trung tín với bổn phận. Trung tín trong tình nghĩa. Trung tín trong những việc chẳng ai thấy. Trung tín trong những lúc cô đơn, khi không ai hiểu mình. Trung tín trong cầu nguyện dù lòng khô khan. Trung tín với Lời Chúa dù nhiều lúc chẳng thấy kết quả ngay.
Đó chính là tử đạo của thời đại chúng ta.
5. NGỌN ĐÈN DẪN ĐƯỜNG TRONG ĐÊM TỐI.
Nhìn vào những chứng nhân năm xưa, ta nhận ra vài điều đẹp như dải ngân hà:
@ Trung tín không phải chuyện của người mạnh, mà của người tin: Tin vào sức mình thì sợ. Tin vào Chúa thì đứng được.
@ Trung tín không đến từ lý luận, mà từ trái tim muốn trung thực với Chúa: Khi ta đặt Chúa trên mọi thỏa hiệp, ta sẽ biết chọn đúng.
@ Trung tín không phải một lúc, nhưng là từng ngày. Mỗi chọn lựa nhỏ đều làm ta hoặc mạnh lên, hoặc yếu đi.
@ Trung tín không dành cho vài người đặc biệt, nhưng dành cho mọi Kitô hữu: Ai đã chịu phép rửa đều được mời gọi nên chứng nhân.
@ Trung tín làm đời ta đẹp. Không phải đẹp theo kiểu đời, nhưng đẹp trong mắt Chúa. Đó mới là vẻ đẹp không hư nát.
Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG