QUEBEC, Canada - Hôm thứ Sáu 13/6/2008 trong dịp đến Canada tham dự Đại Hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 49 tại Quebec và do lời mời của linh muc Giám đốc Đền thánh Giuse ở Montreal, Đức Tổng Giám Mục Hà Nội đã đến dâng thánh lễ tại đây và nhân dịp này ngài cũng đã ghé thăm cộng đoàn Montreal.
Được biết tin này từ trước, một nhóm hơn 20 anh chị em thuộc cộng đoàn Vermont ở gần biên giới Canada đã rủ nhau lên đường đi Montreal để được gặp Đức Tổng Giám Mục.
Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt là một tên tuổi được nhiều người biết đến. Với cộng đoàn Vermont ngài còn có mối liên hệ đặc biệt ngay từ khi ngài được bổ nhiệm về giáo phận Lạng Sơn năm 1999. Giáo dân trong cộng đoàn hẳn chưa ai quên hình ảnh qủa chuông con con được treo lủng lẳng trên cây nhãn vì không có tháp chuông. Xem xong cuốn video “Một thoáng Lạng Sơn” có người bảo chắc trên thế giới không có giáo phận nào nghèo hơn giáo phận Lạng Sơn.
Để hỗ trợ cho một giáo phận đang vô cùng thiếu thốn cả về nhân lẫn vật lực, giáo dân của Cộng đoàn đã nhanh chóng tán đồng ý kiến rằng mỗi năm vào dịp lễ Giáng Sinh Cộng đoàn sẽ quyên góp gửi về giúp cho giáo phận Lạng Sơn. Công việc đã được xúc tiến ngay từ dịp lễ Giáng Sinh năm 1999 và vẫn còn tiếp tục. Tuy số tiền trợ giúp của cộng đoàn chẳng to tát gì nhưng “một miếng khi đói bằng một gói khi no” và việc trợ giúp cũng nói lên tinh thần hiệp thông giữa những người con của Giáo hội.
Trở lại với vị chủ chăn. Có thể nói Cộng đoàn đã đồng hành với Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt trong từng bước đi của ngài từ khi ngài còn ở Lạng Sơn cũng như khi ngài được bổ nhiệm về làm Tổng Giám mục ở Hà Nội. Tất cả tin tức liên quan đến hoạt động của ngài đều được đưa vào tờ nội san của Cộng đoàn để mọi người theo dõi và vì vậy Cộng đoàn đã có sự gắn bó mật thiết với ngài.
Không những luôn hướng về ngài mà mỗi khi có ai trong Cộng đoàn về Việt Nam và có dịp đi ra miền Bắc đều không bỏ lỡ cơ hội đến thăm Đức Tổng Giám Mục. Năm ngoái ông bà Nguyễn Khắc L đến thăm Đức TGM. Dù bề bộn công việc ngài cũng dành thì giờ gặp ông bà. Khi nhìn tấm ảnh chụp Đức TGM đón tiếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong dịp ông Dũng đến thăm Tòa TGM nhân vụ tòa Khâm sứ, ông L nói chính ông bà cũng đã được Đức TGM tiếp tại căn phòng đó. Năm nay một thành viên khác của Cộng đoàn nhân dịp về Việt Nam cũng đã ghé tòa TGM và cũng đã được gặp Đức TGM. Bà nói bà đã được tận mắt nhìn thấy bản “Tối hậu thư” lịch sử do bà Phó chủ tịch Ngô Thị Minh Hằng ký tên được dán ngay tại phòng tiếp tân khi bà đến xin gặp Đức TGM.
Nay nhân dịp Đức TGM đến Montreal, một cơ may hiếm có, nhóm hơn 20 anh chị em chúng tôi đại diện cộng đoàn đã lên đường đến gặp vị chủ chăn rất gần gũi với Cộng đoàn.
Khởi hành từ những thành phố khác nhau trong tiểu bang Vermont chúng tôi đến Montreal khi Đức TGM còn đang trên đường đến từ Toronto. Vào lúc 3giờ 30 chúng tôi được Đức TGM tiếp trong một phòng họp nhỏ ở trong khu vực Đền thánh. Tại đây dù mới trải qua một cuộc hành trình 6 giờ đồng hồ, Đức TGM tỏ ra không chút mệt mỏi, ngài vẫn tươi cười và niềm nở với mọi người.
Mở đầu buổi gặp gỡ, chúng tôi cúi đầu nhận phép lành từ Đức TGM. Tiếp đó người đại diện của nhóm sau khi chào mừng Đức TGM đã ngỏ ý rằng chuyến đi Montreal lần này không ngoài mục đích bày tỏ lòng yêu mến Đức TGM, muốn nói lên sự gắn bó của Cộng đoàn đối với Đức TGM cũng như với Giáo hội quê nhà. Từ một Cộng đoàn nhỏ bé ở một nơi xa xôi trên lãnh thổ nước Mỹ, giáo dân của Cộng đoàn Vermont vui mừng trước những thành qủa mà ngài đã đạt được, cảm thấy không vui khi ngài bị hiểu lầm, phải nghe những lời ong tiếng ve và cũng không khỏi băn khoăn, lo lắng trong thời gian ngài phải đối diện với những khó khăn, bất trắc nhất là trong biến cố tòa Khâm sứ vừa qua. Về phần ngài, Đức TGM cho biết ngài mong ước hành hương đến Đền thánh Giuse từ lâu, nay mới thực hiện được và ngài cũng rất vui mừng khi thấy có những giáo dân từ một cộng đoàn nhỏ đến với ngài.
Trong buổi gặp gỡ kéo dài khoảng 30 phút, cha con đã đã có dịp ôn lại từ những ngày đầu khi ngài mới về Lạng Sơn. Hồi đó giáo dân ai cũng biết Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt về nhận giáo phận Lạng sơn với hai bàn tay trắng. Đức TGM nhắc lại năm 2000 khi ngài sang Rôma Đức HY Mẫn đã giới thiệu ngài là một giám mục ba không: không tòa Giám mục, không nhà thờ chính tòa và không hang giáo sỹ. Cả giáo phận vỏn vẹn chỉ có một linh mục đã 96 tuổi và một nữ tu 100 tuổi. Đức Giám mục phải tự đảm nhiệm mọi công việc của giáo phận, từ việc lớn đến việc nhỏ. Nay Lạng sơn đã có ngôi nhà thờ khang trang, có tòa giám mục đàng hoàng, đã đào tạo được 8 linh mục, hiện đã có 52 nữ tu và có 8 chủng sinh đang học tại Đại chủng viện. Khi về Hà Nội ngài cũng đã làm được một số việc và theo ngài có những việc sẽ có kết qủa tốt nhưng chưa thể thấy ngay được. Ở cuối buổi gặp gỡ, Đức TGM đã chụp hình với với nhóm trước khi ngài rời phòng họp để đến gặp cha Gíam đốc Đền thánh và cũng để chuẩn bị cử hành thánh lễ vào lúc 4 giờ 30.
Thánh lễ do Đức TGM chủ tế cùng đồng tế có cha Giám đốc Đền thánh Giuse, các linh mục từ Việt Nam đến Canada dự Đại hội Thánh Thể và một số linh mục Việt Nam ở vùng Montreal, đã được cử hành tại ngôi thánh đường nhỏ ở tầng dưới (Crypt church). Ngôi thánh đường này vốn có trên 1,000 chỗ ngồi đã được giáo dân Việt Nam tại Montreal và khách hành hương ngày hôm đó đến dự lễ ngồi gần kín. Mở đầu thánh lễ, linh mục Giám đốc Đền thánh ngỏ lời chào mừng Đức TGM. Tiếp đó Đức TGM bày tỏ lòng tri ân đối với cha Giám đốc đã gửi thư mời ngài đến viếng thăm và dâng lễ tại Đền thánh. Ngài cũng gửi lời chào đến tất cả mọi người hiện diện và ngài xin mọi người hiệp ý cầu nguyện cho giáo phận Hà Nội, cho Giáo hội Việt Nam và ngài cũng xin cầu nguyện cho nhau nữa. Thánh lễ được cử hành hầu hết bằng tiếng Pháp. Bài giảng của ngài bằng tiếng Việt đã được linh mục Gioan Baotixita Đinh Thanh Sơn, quản nhiệm giáo xứ Các thánh Tử đạo Việt Nam ở Montreal, dịch ra tiếng Pháp.
Trong bài giảng, Đức TGM đề cập nhiều đến những gương mẫu cần học hỏi từ Thánh Giuse. Ngài nói khi đến Candada ngài nhận thấy đất nước này dùng hai thứ ngôn ngữ trong giao dịch hang ngày, tiếng Anh và tiếng Pháp. Theo ngài có một thứ ngôn ngữ dễ hiểu, dễ thông cảm nhau mà thánh Giuse sử dụng là thứ ngôn ngữ của trái tim. Ngài khuyên mọi người nên noi gương thánh Giuse để nói cũng như nghe bằng ngôn ngữ trái tim. Tuy nhiên ngài cũng nói ngày nay thời đại thông tin bung nổ người ta nói qúa nhiều cho nên chấp nhận những điều mình không thích không phải là dễ dàng gì. Ngay cả chấp nhận ý Chúa cũng khó khăn vì ý Chúa không giống như ý của ta. Vâng, cần phải cầu nguyện với thánh Giuse và noi gương thánh nhân để mở rộng cõi lòng ra khi nói cũng như khi nghe thì mới dễ thông cảm với người khác và làm cho người khác dễ cảm thong với mình. Khi mà người ta đến với nhau bằng con tim, nói với nhau bằng sự chân thật thì sẽ không còn có lừa dối, không còn có tranh giành hơn thua mà chỉ có sự hiểu biết, yêu thương và tha thứ.
Ngay sau thánh lễ, khi hãy còn mặc phẩm phục Đức TGM đã được đông đảo giáo dân đến bao quanh ngài để chào thăm, để được hôn nhẫn và chụp hình với ngài.
Rời khỏi Đền thánh Giuse chúng tôi tìm đến hội trường giáo xứ Các Thánh Tử đạo Việt Nam để dự bữa tiệc vào lúc 7 giờ do Cộng đoàn Montreal tổ chức khoản đãi Đức TGM và phái đoàn Việt Nam nhân dịp đến tham dự Đại hội Thánh Thể tại Quebec. Được biết đến tham dự kỳ Đại Hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 49 này phái đoàn Việt Nam có hơn 20 giáo sĩ, và tu sĩ và giáo dân do Đức cha Trần Đình Tứ, Giám mục địa phận Phú Cường làm trưởng phái đoàn nhưng ngài đang bận việc ở Toronto nên không hiện diện. Tại buổi tiệc chúng tôi cũng được gặp và trò chuyện với cha Gioan Baotixita Đinh Thanh Sơn, qủan xứ và cha Đa minh Nguyễn Văn Hảo. Cha Sơn đã một thời gian qua lại dâng thánh lễ cho cộng đoàn chúng tôi trong những dịp lễ lớn còn cha Hảo thì vẫn tiếp tục qua lại giúp đỡ trong lúc Cộng đoàn chưa có một linh mục Việt Nam.
Bữa tiệc thật là chu đáo từ cách tổ chức, vấn đề ẩm thực, có ca hát, xổ số lấy giải thưởng … đã tạo được một bầu khí vui tươi và thân tình. Được Ban tổ chức gợi ý về việc giáo dân Cộng đoàn Montreal muốn được nghe Đức TGM nói chuyện, Đức TGM đã bước lên sân khấu và khi ngài vừa đề cập đến vấn đề tòa Khâm sứ đang còn là một vấn đề khá nóng bỏng thì tiếng vỗ tay kéo dài vang dội khắp hội trường.
Diễn tiến vụ tòa Khâm sứ (đã được truyền thông tường thuật khá đầy đủ) được ngài kể lại vài chi tiết nghe vui vui mà cũng rất cảm động. Ngài kể các cụ gìa đến cầu nguyện và ở lại luôn trong khu vực tòa Khâm sứ trong thời gian Hà Nội trở lạnh (xuống tới 5 độ C) đã được khuyên nên về nhà nếu không sẽ bị bệnh và còn có thể nguy hại đến tính mệnh nhưng các cụ bảo “Chết bên Mẹ con sợ gì”. Và khi có sự quan ngại cho sức khỏe của các sinh viên vì họ phải lo cho các cụ gìa mà cả đêm không ngủ thì những sinh viên này nói “Tối nào cũng ăn sâm nên khỏe lắm, không sao cả” (ý nói ăn khoai lang).
Đức TGM cũng đề cập đến những khía cạnh quan trọng trong biến cố tòa Khâm sứ vừa qua. Đó là truyền thông, sự hiệp thông và sự khai thông.
Ngài nói tin tức liên quan đến tòa Khâm sứ đã loan truyền rất nhanh và rộng rãi bằng nhiều ngôn ngữ làm cho nhiều người biết đến. Bằng chứng là trong dịp đổi máy bay ở Singapor vì có nhiều thời gian ngài ghé thăm Đức TGM Singapor và Đức TGM Singapor cũng như những người ngài gặp đều hỏi ngài về vụ tòa Khâm sứ. Một bằng chứng khác của sự nhanh nhạy trong lãnh vực truyền thông là ngay khi thấy được phản ứng của giáo dân Hà Nội sau “Tối hậu thư” của nhà cầm quyền thì đại sứ của Việt Nam tại Ý đã đến thảo luận với Tòa thánh Vatican.
Theo ngài thì tinh thần hiệp thông đã được thể hiện rất rõ trong vụ tòa Khâm sứ. Hiệp thông với Chúa, hiệp thông với giáo hội. Ngài nói đã có nhiều người chạy đến với Chúa hơn trong vụ tòa Khâm sứ. Ngài nói ngài cũng biết khắp nơi ở hải ngoại đã thắp nến cầu nguyện trong lúc Giáo hội quê nhà gặp khó khăn. Ngài còn tiết lộ rất nhìều nơi đã bày tỏ sự hậu thuẫn đối với ngài, có nơi (ở miền Bắc cũng như ngay cả ở miền Nam) đã gọi điện thoại cho ngài nói rằng sẵn sàng gửi người đến Hà Nội nếu ngài cần hỗ trợ.
Mặt khác theo ngài, biến cố tòa Khâm sứ cũng đã khai thông sự bế tắc, sợ hãi đã có từ lâu. Người giáo dân Việt Nam đã dám nói lên tiếng nói của họ và chính quyền cũng nhận thấy đã đến lúc cần phải lắng nghe ý nguyện của dân. Ngài nhấn mạnh vấn đề không phải là một mảnh đất mà là công bằng và sự thật. Ngài tỏ ý vui mừng vì giáo dân Hà Nội đã trưởng thành để biết lúc nào phải nói và họ đã biết cách nói. Cách nói đó là đi theo tinh thần phúc âm, hợp với đường lối của giáo hội. Cách nói đó là cầu nguyện trong ôn hòa, không phải của bất cứ đảng phái chính trị hay thế lực nào.
Buổi tiệc chấm dứt trong niềm hân hoan của mọi người. Chúng tôi lên đường trở về Mỹ và về tới nhà trong đêm khuya, kết thúc một chuyến đi tốt đẹp, trái hẳn với điều mà nhiều người thường tin nhảm, không dám đi xa trong ngày Thứ Sáu 13.
Vermont 15/6/2008
![](/pics/80614lang1.jpg)
Đức Tổng Giám Mục Giuse Ngô Quang Kiệt là một tên tuổi được nhiều người biết đến. Với cộng đoàn Vermont ngài còn có mối liên hệ đặc biệt ngay từ khi ngài được bổ nhiệm về giáo phận Lạng Sơn năm 1999. Giáo dân trong cộng đoàn hẳn chưa ai quên hình ảnh qủa chuông con con được treo lủng lẳng trên cây nhãn vì không có tháp chuông. Xem xong cuốn video “Một thoáng Lạng Sơn” có người bảo chắc trên thế giới không có giáo phận nào nghèo hơn giáo phận Lạng Sơn.
Để hỗ trợ cho một giáo phận đang vô cùng thiếu thốn cả về nhân lẫn vật lực, giáo dân của Cộng đoàn đã nhanh chóng tán đồng ý kiến rằng mỗi năm vào dịp lễ Giáng Sinh Cộng đoàn sẽ quyên góp gửi về giúp cho giáo phận Lạng Sơn. Công việc đã được xúc tiến ngay từ dịp lễ Giáng Sinh năm 1999 và vẫn còn tiếp tục. Tuy số tiền trợ giúp của cộng đoàn chẳng to tát gì nhưng “một miếng khi đói bằng một gói khi no” và việc trợ giúp cũng nói lên tinh thần hiệp thông giữa những người con của Giáo hội.
![](/pics/80612KietMontreal.jpg)
Không những luôn hướng về ngài mà mỗi khi có ai trong Cộng đoàn về Việt Nam và có dịp đi ra miền Bắc đều không bỏ lỡ cơ hội đến thăm Đức Tổng Giám Mục. Năm ngoái ông bà Nguyễn Khắc L đến thăm Đức TGM. Dù bề bộn công việc ngài cũng dành thì giờ gặp ông bà. Khi nhìn tấm ảnh chụp Đức TGM đón tiếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong dịp ông Dũng đến thăm Tòa TGM nhân vụ tòa Khâm sứ, ông L nói chính ông bà cũng đã được Đức TGM tiếp tại căn phòng đó. Năm nay một thành viên khác của Cộng đoàn nhân dịp về Việt Nam cũng đã ghé tòa TGM và cũng đã được gặp Đức TGM. Bà nói bà đã được tận mắt nhìn thấy bản “Tối hậu thư” lịch sử do bà Phó chủ tịch Ngô Thị Minh Hằng ký tên được dán ngay tại phòng tiếp tân khi bà đến xin gặp Đức TGM.
Nay nhân dịp Đức TGM đến Montreal, một cơ may hiếm có, nhóm hơn 20 anh chị em chúng tôi đại diện cộng đoàn đã lên đường đến gặp vị chủ chăn rất gần gũi với Cộng đoàn.
Khởi hành từ những thành phố khác nhau trong tiểu bang Vermont chúng tôi đến Montreal khi Đức TGM còn đang trên đường đến từ Toronto. Vào lúc 3giờ 30 chúng tôi được Đức TGM tiếp trong một phòng họp nhỏ ở trong khu vực Đền thánh. Tại đây dù mới trải qua một cuộc hành trình 6 giờ đồng hồ, Đức TGM tỏ ra không chút mệt mỏi, ngài vẫn tươi cười và niềm nở với mọi người.
![](/pics/80614lang3.jpg)
Trong buổi gặp gỡ kéo dài khoảng 30 phút, cha con đã đã có dịp ôn lại từ những ngày đầu khi ngài mới về Lạng Sơn. Hồi đó giáo dân ai cũng biết Đức cha Giuse Ngô Quang Kiệt về nhận giáo phận Lạng sơn với hai bàn tay trắng. Đức TGM nhắc lại năm 2000 khi ngài sang Rôma Đức HY Mẫn đã giới thiệu ngài là một giám mục ba không: không tòa Giám mục, không nhà thờ chính tòa và không hang giáo sỹ. Cả giáo phận vỏn vẹn chỉ có một linh mục đã 96 tuổi và một nữ tu 100 tuổi. Đức Giám mục phải tự đảm nhiệm mọi công việc của giáo phận, từ việc lớn đến việc nhỏ. Nay Lạng sơn đã có ngôi nhà thờ khang trang, có tòa giám mục đàng hoàng, đã đào tạo được 8 linh mục, hiện đã có 52 nữ tu và có 8 chủng sinh đang học tại Đại chủng viện. Khi về Hà Nội ngài cũng đã làm được một số việc và theo ngài có những việc sẽ có kết qủa tốt nhưng chưa thể thấy ngay được. Ở cuối buổi gặp gỡ, Đức TGM đã chụp hình với với nhóm trước khi ngài rời phòng họp để đến gặp cha Gíam đốc Đền thánh và cũng để chuẩn bị cử hành thánh lễ vào lúc 4 giờ 30.
Thánh lễ do Đức TGM chủ tế cùng đồng tế có cha Giám đốc Đền thánh Giuse, các linh mục từ Việt Nam đến Canada dự Đại hội Thánh Thể và một số linh mục Việt Nam ở vùng Montreal, đã được cử hành tại ngôi thánh đường nhỏ ở tầng dưới (Crypt church). Ngôi thánh đường này vốn có trên 1,000 chỗ ngồi đã được giáo dân Việt Nam tại Montreal và khách hành hương ngày hôm đó đến dự lễ ngồi gần kín. Mở đầu thánh lễ, linh mục Giám đốc Đền thánh ngỏ lời chào mừng Đức TGM. Tiếp đó Đức TGM bày tỏ lòng tri ân đối với cha Giám đốc đã gửi thư mời ngài đến viếng thăm và dâng lễ tại Đền thánh. Ngài cũng gửi lời chào đến tất cả mọi người hiện diện và ngài xin mọi người hiệp ý cầu nguyện cho giáo phận Hà Nội, cho Giáo hội Việt Nam và ngài cũng xin cầu nguyện cho nhau nữa. Thánh lễ được cử hành hầu hết bằng tiếng Pháp. Bài giảng của ngài bằng tiếng Việt đã được linh mục Gioan Baotixita Đinh Thanh Sơn, quản nhiệm giáo xứ Các thánh Tử đạo Việt Nam ở Montreal, dịch ra tiếng Pháp.
![](/pics/80614lang4.jpg)
Ngay sau thánh lễ, khi hãy còn mặc phẩm phục Đức TGM đã được đông đảo giáo dân đến bao quanh ngài để chào thăm, để được hôn nhẫn và chụp hình với ngài.
Rời khỏi Đền thánh Giuse chúng tôi tìm đến hội trường giáo xứ Các Thánh Tử đạo Việt Nam để dự bữa tiệc vào lúc 7 giờ do Cộng đoàn Montreal tổ chức khoản đãi Đức TGM và phái đoàn Việt Nam nhân dịp đến tham dự Đại hội Thánh Thể tại Quebec. Được biết đến tham dự kỳ Đại Hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 49 này phái đoàn Việt Nam có hơn 20 giáo sĩ, và tu sĩ và giáo dân do Đức cha Trần Đình Tứ, Giám mục địa phận Phú Cường làm trưởng phái đoàn nhưng ngài đang bận việc ở Toronto nên không hiện diện. Tại buổi tiệc chúng tôi cũng được gặp và trò chuyện với cha Gioan Baotixita Đinh Thanh Sơn, qủan xứ và cha Đa minh Nguyễn Văn Hảo. Cha Sơn đã một thời gian qua lại dâng thánh lễ cho cộng đoàn chúng tôi trong những dịp lễ lớn còn cha Hảo thì vẫn tiếp tục qua lại giúp đỡ trong lúc Cộng đoàn chưa có một linh mục Việt Nam.
Bữa tiệc thật là chu đáo từ cách tổ chức, vấn đề ẩm thực, có ca hát, xổ số lấy giải thưởng … đã tạo được một bầu khí vui tươi và thân tình. Được Ban tổ chức gợi ý về việc giáo dân Cộng đoàn Montreal muốn được nghe Đức TGM nói chuyện, Đức TGM đã bước lên sân khấu và khi ngài vừa đề cập đến vấn đề tòa Khâm sứ đang còn là một vấn đề khá nóng bỏng thì tiếng vỗ tay kéo dài vang dội khắp hội trường.
Diễn tiến vụ tòa Khâm sứ (đã được truyền thông tường thuật khá đầy đủ) được ngài kể lại vài chi tiết nghe vui vui mà cũng rất cảm động. Ngài kể các cụ gìa đến cầu nguyện và ở lại luôn trong khu vực tòa Khâm sứ trong thời gian Hà Nội trở lạnh (xuống tới 5 độ C) đã được khuyên nên về nhà nếu không sẽ bị bệnh và còn có thể nguy hại đến tính mệnh nhưng các cụ bảo “Chết bên Mẹ con sợ gì”. Và khi có sự quan ngại cho sức khỏe của các sinh viên vì họ phải lo cho các cụ gìa mà cả đêm không ngủ thì những sinh viên này nói “Tối nào cũng ăn sâm nên khỏe lắm, không sao cả” (ý nói ăn khoai lang).
![](/pics/80614lang5.jpg)
Ngài nói tin tức liên quan đến tòa Khâm sứ đã loan truyền rất nhanh và rộng rãi bằng nhiều ngôn ngữ làm cho nhiều người biết đến. Bằng chứng là trong dịp đổi máy bay ở Singapor vì có nhiều thời gian ngài ghé thăm Đức TGM Singapor và Đức TGM Singapor cũng như những người ngài gặp đều hỏi ngài về vụ tòa Khâm sứ. Một bằng chứng khác của sự nhanh nhạy trong lãnh vực truyền thông là ngay khi thấy được phản ứng của giáo dân Hà Nội sau “Tối hậu thư” của nhà cầm quyền thì đại sứ của Việt Nam tại Ý đã đến thảo luận với Tòa thánh Vatican.
Theo ngài thì tinh thần hiệp thông đã được thể hiện rất rõ trong vụ tòa Khâm sứ. Hiệp thông với Chúa, hiệp thông với giáo hội. Ngài nói đã có nhiều người chạy đến với Chúa hơn trong vụ tòa Khâm sứ. Ngài nói ngài cũng biết khắp nơi ở hải ngoại đã thắp nến cầu nguyện trong lúc Giáo hội quê nhà gặp khó khăn. Ngài còn tiết lộ rất nhìều nơi đã bày tỏ sự hậu thuẫn đối với ngài, có nơi (ở miền Bắc cũng như ngay cả ở miền Nam) đã gọi điện thoại cho ngài nói rằng sẵn sàng gửi người đến Hà Nội nếu ngài cần hỗ trợ.
![](/pics/1506200880614tgmKiet.jpg)
Buổi tiệc chấm dứt trong niềm hân hoan của mọi người. Chúng tôi lên đường trở về Mỹ và về tới nhà trong đêm khuya, kết thúc một chuyến đi tốt đẹp, trái hẳn với điều mà nhiều người thường tin nhảm, không dám đi xa trong ngày Thứ Sáu 13.
Vermont 15/6/2008