Văn phòng Tổng thư ký của Thượng Hội Đồng, hôm nay, 8 tháng 10, vừa ra thông cáo báo chí liên quan tới hai ngày đầu tiên của Hội nghị "Mười năm sau Thông điệp Amoris laetitia: Rao giảng Tin Mừng cho các gia đình ngày nay" (Vatican, 7-14 tháng 10 năm 2026) với nguyên văn nội dung như sau:
Hội nghị quy tụ các vị đứng đầu các Giáo Hội Công Giáo Đông phương và các vị Chủ tịch Hội đồng Giám mục, mười năm sau Thông điệp Amoris laetitia, đã khai mạc vào chiều thứ Tư ngày 7 tháng 10 với cuộc gặp gỡ cùng Đức Giáo Hoàng Leo XIV tại Hội trường Paul VI.
Chào mừng các vị tham dự, Hồng Y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng, đã nhấn mạnh ý nghĩa Giáo hội sâu sắc của cuộc gặp gỡ này. Ngài lưu ý rằng những người hiện diện đã đến "không phải với tư cách cá nhân mà là đại diện cho các giám mục của họ và, thông qua đó, cho các Giáo hội địa phương là huyết mạch của Giáo hội hoàn vũ", mang theo những hy vọng, thách thức, niềm vui và mối quan tâm của vô số gia đình. Đức Hồng Y nhận xét rằng đó là một trách nhiệm lớn lao, nhưng cũng khơi dậy một niềm hy vọng lớn lao không kém: trách nhiệm kêu gọi Giáo Hội trung thành, lắng nghe và phân định, trong khi niềm hy vọng mở lòng Giáo Hội đón nhận sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, Đấng tiếp tục dẫn dắt Giáo Hội trên con đường sứ mệnh của mình.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau tại www.amorislaetitia.va]
Đức Hồng Y Kevin Farrell, Bộ trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Đời sống, sau đó đã phát biểu trước Đức Thánh Cha, nhắc lại rằng đã đến lúc “suy nghĩ về hành trình đã thực hiện trong các Giáo hội địa phương, nhìn về phía trước những thách thức đang chờ đợi chúng ta, và tự hỏi bản thân điều gì có thể làm cho việc rao giảng Tin Mừng trở nên phù hợp hơn với các gia đình để họ có thể tái khám phá và sống ơn gọi Kitô giáo của mình với nhận thức sâu sắc hơn”. Ngài chỉ ra một thập niên chuyển đổi văn hóa và xã hội nhanh chóng, được đánh dấu bởi sự thế tục hóa, chủ nghĩa cá nhân, sự phổ biến của kỹ thuật và sự suy yếu trong việc truyền bá đức tin trong gia đình, cùng với một khát vọng mới về những mối quan hệ chân thành và bền vững. Đức Giáo Hoàng nói rằng giáo lý vẫn là điều không thể thiếu, nhưng tự nó không còn đủ sức duy trì việc truyền bá đức tin cho các thế hệ trẻ: xây dựng những gia đình vững mạnh và đích thực theo tinh thần Kitô giáo là điều kiện tiên quyết cho một Giáo Hội sống động và vững vàng trong Tin Mừng.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau tại www.amorislaetitia.va]
Trọng tâm của phiên họp là bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Nhắc lại con đường hiệp hành đồng nghị của Giáo Hội về hôn nhân và gia đình, từ Công đồng Vatican II qua Familiaris consortio đến Amoris laetitia, Đức Thánh Cha mời gọi những người tham dự chia sẻ những gì Thiên Chúa đã làm trong cộng đồng của họ trong mười năm qua, bao gồm cả những sự hoán cải, những thành quả bất ngờ và những khó khăn, để “một câu chuyện chung về mười năm này dần dần được hình thành”. Ngài nhắc lại rằng các gia đình không chỉ là những người nhận được sự chăm sóc của Giáo Hội mà còn là những người đóng vai trò tích cực trong sứ mệnh của Giáo Hội, thông qua tình yêu thương, lòng chung thủy, sự tha thứ, việc giáo dục con cái, việc truyền bá đức tin và phục vụ những người dễ bị tổn thương nhất: chính nhờ các tín hữu giáo dân, và đặc biệt là thông qua các gia đình, mà Giáo Hội có thể trở thành muối của đất.
Đức Giáo Hoàng mô tả mục vụ như một “trường học lắng nghe”, trong đó Giáo Hội có nhiều điều phải học hỏi từ chính các gia đình. Ngài không né tránh những câu hỏi khó: khoảng cách ngày càng lớn giữa đời sống tình cảm và quan điểm Kitô giáo về hôn nhân, và áp lực của sự bất ổn kinh tế, di cư, bạo lực và cô đơn. Trên hết, ngài mời gọi cộng đoàn tự hỏi rằng người ta gặp phải loại Giáo Hội nào khi họ dễ bị tổn thương nhất, và liệu chân lý Tin Mừng có thể được đón nhận qua sự kiên nhẫn, gần gũi và lòng thương xót hay không. Chính lòng trung thành, ngài gợi ý, “là một ân sủng cần được đón nhận và một con đường được đổi mới” từng bước một, thường thông qua thử thách: “chúng ta cần ân sủng, sự tha thứ và những khởi đầu mới để hoàn thành ý muốn của Chúa”. Ngài kêu gọi các mục tử hãy để thực tế đời sống gia đình đặt câu hỏi cho họ, chứ không chỉ đơn thuần là giải thích chúng, để Giáo Hội có thể tìm ra những cách thức mới để rao giảng Tin Mừng và ban ơn của các bí tích, cầu nguyện rằng điều đó sẽ trở thành “tin mừng trọn vẹn hơn bao giờ hết cho các gia đình trên khắp thế giới”.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau tại www.amorislaetitia.va; bản Việt ngữ tại https://vietcatholic.net/News/Html/304231.htm)
Một bài suy niệm tâm linh của Sơ Helen Alford, O.P., đã khép lại phiên khai mạc, phát triển chủ đề về Tin Mừng của và cho gia đình: gia đình vừa loan báo Tin Mừng vừa cần được đón nhận Tin Mừng. Sơ mở đầu bằng lời của một đứa trẻ nhỏ, khi được hỏi Chúa ở đâu, đã trả lời “Chúa ở đây, với chúng ta”. Sơ gợi ý rằng thế hệ trẻ đang loan báo Tin Mừng về gia đình cho chúng ta. Lấy cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và người phụ nữ Samari làm hình mẫu cho việc truyền giáo, sơ cho thấy vẻ đẹp và sự mong manh cùng tồn tại: chính từ hoàn cảnh mong manh của mình mà người phụ nữ trở thành người truyền giáo công khai đầu tiên. Qua “ánh nhìn quan hệ” của Chúa Giêsu, sơ nhận thấy, những mối quan hệ ẩn giấu tạo nên đời sống gia đình trở nên hữu hình, một điều gì đó có tầm quan trọng cốt yếu để giới trẻ ngày nay tìm thấy lòng can đảm bước vào đời sống hôn nhân và sức mạnh để duy trì nó. Khi nhắc lại "quy luật tiệm tiến" (law of gradualness) – sợi dây liên kết giữa Tông huấn Familiaris consortio và Amoris laetitia – bà đã để lại cho hội nghị ba câu hỏi suy tư cho những ngày sắp tới: chúng ta có thể nhận ra Thiên Chúa đang hiện diện và hành động ở đâu trong đời sống các gia đình; chúng ta có thể học hỏi được gì từ vẻ đẹp cũng như sự mong manh của các gia đình; và làm thế nào để chúng ta loan báo Tin Mừng không chỉ cho các gia đình, mà còn cùng với họ.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ tại www.amorislaetitia.va]
Phiên khai mạc đã định hình tinh thần cho toàn bộ cuộc gặp gỡ: một Giáo hội biết lắng nghe trước khi lên tiếng, biết trân trọng cả vẻ đẹp lẫn sự mong manh của đời sống gia đình, và công nhận các gia đình là những nhân vật chính thực sự trong công cuộc loan báo Tin Mừng.
Tiếp đó, ngày làm việc trọn vẹn đầu tiên của Hội nghị – thứ Năm, ngày 8 tháng 10 – đã dành thời gian cho chủ đề đầu tiên trong số năm chủ đề chính: "Gia đình ngày nay: thực trạng, vẻ đẹp và những thách đố." Ngày làm việc diễn ra như một hành trình chung trong việc lắng nghe, phân định và chia sẻ những kinh nghiệm thực tế từ các Giáo hội địa phương trên khắp thế giới.
Mở đầu chương trình, Đức Hồng Y Kevin Farrell đã vạch ra định hướng cho công việc: cùng nhau suy tư, dưới ánh sáng Tin Mừng, về bối cảnh văn hóa, kinh tế và xã hội nơi diễn ra hoạt động mục vụ gia đình, đồng thời chú trọng đến những tác động về mặt tâm linh đối với đời sống con người. Ngài mời gọi các tham dự viên chia sẻ những ví dụ cụ thể và nhìn nhận một cách trung thực về các nguồn lực mà Giáo hội địa phương của họ đang có để tiếp cận các gia đình, thấu hiểu cuộc sống thường nhật và đồng hành cùng họ.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ tại www.amorislaetitia.va]
Đức Hồng Y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, đã giới thiệu về ngày làm việc này thông qua hình ảnh "tiếng vang" – dấu hiệu cho thấy một tiếng nói đã lan tỏa, tìm được nơi đón nhận và trở về với sự phong phú hơn. Ngài chỉ ra ba tiếng vang mà hội nghị được mời gọi lắng nghe: tiếng vang của Tin Mừng – nền tảng cho mọi hoạt động mục vụ; tiếng vang của Huấn quyền và của Tông huấn Amoris laetitia – văn kiện mà việc đón nhận trong suốt mười năm qua đã mang lại nhiều hoa trái nhưng cũng khơi dậy những căng thẳng và đặt ra những câu hỏi còn bỏ ngỏ; và tiếng vang từ chính các gia đình – những người đến với Giáo hội không phải như những con số thống kê, mà qua những cuộc đời cụ thể, nơi lòng trung tín và sự mong manh thường đan xen vào nhau. Ngài nhắc lại rằng gia đình là chủ thể trong sứ mạng của Giáo hội, và Giáo hội có rất nhiều điều để đón nhận và học hỏi từ họ.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ tại www.amorislaetitia.va]
Tiếp đó, Đức Hồng Y Filipe Neri Ferrão đã chia sẻ góc nhìn từ các Giáo hội địa phương tại Châu Á. Ngài điểm qua ba sự chuyển biến sâu xa — về căn tính và cơ cấu gia đình, từ sự gắn bó cố định sang tính di động, và về hoàn cảnh sống của các gia đình giữa bối cảnh tăng trưởng nhanh chóng nhưng thiếu bình đẳng — đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp của ân sủng đang tác động trong những điều bình dị: vẻ đẹp của các mối tương quan, của sự kiên cường và niềm hy vọng, cũng như của sự đối thoại giữa bối cảnh đa dạng to lớn về tôn giáo và văn hóa. Niềm xác tín cốt lõi của ngài là: gia đình không chỉ đơn thuần là đối tượng nhận sự chăm sóc mà còn là những cộng sự của Giáo hội trong sứ mạng, và Tin Mừng là một thực tại "trở nên sống động" ngay từ chính đời sống gia đình.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ tại www.amorislaetitia.va]
Phần trình bày cuối cùng trong buổi sáng thuộc về Giáo sư Vincenzo Rosito; ông nhìn nhận gia đình và Giáo hội như những thực tại mang tính tương quan, nơi họ học hỏi lẫn nhau qua các thực hành của đời sống thường ngày. Ông lập luận rằng những thay đổi về nhân học và văn hóa không chỉ là các vấn đề cần giải quyết, mà còn là những hoạt động và cơ hội của con người để cùng học hỏi, với sự tham gia của toàn thể dân Chúa. Khi đọc lại trình thuật Tin Mừng về cuộc trốn sang Ai Cập qua ba từ khóa — sự di chuyển, bạo lực và giấc mơ — ông chỉ ra những cộng đồng đang trở thành "giáo hội nơi trú ẩn" nhờ đúc kết kinh nghiệm từ các gia đình di dân và tị nạn, đồng thời hình dung ra những phương thức chăm sóc mục vụ mới thông qua các cử chỉ chào đón cụ thể, thường nhật.
[Toàn văn có sẵn bằng nhiều ngôn ngữ tại www.amorislaetitia.va]
Xuyên suốt các phần chia sẻ này, một sợi chỉ đỏ đã hiện rõ: đó là hình ảnh một Giáo hội chọn lắng nghe trước khi lên tiếng, coi những thay đổi về văn hóa và xã hội như lời mời gọi hoán cải, và ngày càng nhìn nhận gia đình không phải là đối tượng của sự quan tâm mục vụ đơn thuần, mà là những chủ thể tích cực của Tin Mừng và là nơi Thiên Chúa không ngừng mặc khải chính Người.
Thời gian còn lại của buổi sáng được dành cho hoạt động làm việc nhóm, áp dụng phương pháp "Đối thoại trong Thần Khí". Vào buổi chiều, các tham dự viên có thời gian thảo luận cởi mở sau khi các thư ký trình bày kết quả làm việc của các nhóm.
Ngày thứ Sáu, 9 tháng 10 – ngày họp thứ ba – sẽ tập trung vào chủ đề "Người trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân". Lúc 13:30 (giờ Rome), một buổi họp báo về diễn biến của hội nghị sẽ được tổ chức tại Văn phòng Báo chí Tòa Thánh.