Ban biên tập Crux Now, ngày 8 tháng 10 năm 2026, tường trình rằng: Các nhà lãnh đạo Giáo hội từ khắp nơi trên thế giới đã quy tụ về Rome vào thứ Tư – ngày khai mạc hội nghị kéo dài một tuần do Đức Giáo Hoàng Leo XIV triệu tập – nhằm đánh giá chặng đường một thập niên kể từ khi Amoris Laetitia (Niềm vui Yêu thương) được công bố; đây là một văn kiện về gia đình gây nhiều tranh cãi của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô.
Tổng cộng có gần 200 người – bao gồm các giám mục, chuyên gia và giáo dân – tham gia sự kiện diễn ra từ ngày 7 đến ngày 14 tháng 10 này; hội nghị do Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống cùng Văn phòng Tổng Thư ký của Thượng Hội đồng Giám mục phối hợp tổ chức.
Amoris Laetitia là một tông huấn – một hình thức khích lệ chính thức – được ban hành sau hai kỳ họp Thượng Hội đồng do Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô triệu tập nhằm giải quyết những thách thức đối với đời sống gia đình vào thời điểm đó, tức giữa quý đầu tiên của thế kỷ 21.
Một chú thích và một cuộc tranh cãi
Văn kiện Amoris Laetitia dài 256 trang này trình bày những suy tư của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô về đời sống gia đình Ki-tô giáo và bí tích hôn phối.
Cuộc tranh cãi chủ yếu nảy sinh từ một đoạn trong Chương 8 của Amoris Laetitia – chương bàn về việc "Đồng hành, Phân định và Hội nhập những trường hợp yếu đuối”– và đề cập đến các cặp đôi đang sống trong những hoàn cảnh mà Giáo Hội Công Giáo thường gọi là "những tình trạng bất thường" (thường là các cuộc hôn nhân không thành sự theo giáo luật).
Cụ thể hơn, tranh cãi bắt nguồn từ một chú thích duy nhất – chú thích số 351. Đối với nhiều nhà quan sát, chú thích này dường như đã vô hiệu hóa quy tắc lâu đời của Giáo Hội Công Giáo vốn ngăn cản các cặp đôi kết hôn không hợp lệ lãnh nhận các bí tích chừng nào họ còn duy trì quan hệ tình dục.
Đánh giá Amoris Laetitia sau mười năm
Vào tháng Ba năm nay, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã triệu tập các chủ tịch hội đồng giám mục và lãnh đạo các Giáo hội Đông phương để xem xét thập niên vừa qua "dưới ánh sáng của Amoris Laetitia"; về cơ bản là để đánh giá việc đón nhận văn kiện này trong toàn thể Giáo hội và vận dụng sự khôn ngoan của nó vào những thách thức mới nảy sinh.
"Thời đại chúng ta đang trải qua những thay đổi nhanh chóng," Đức Giáo Hoàng Leo phát biểu vào tháng Ba, "khiến cho việc dành sự quan tâm mục vụ đặc biệt cho các gia đình trở nên cần thiết hơn bao giờ hết – những gia đình được Chúa trao phó sứ mạng tham gia vào công cuộc loan báo và làm chứng cho Tin Mừng của Giáo hội."
Khi công bố về cuộc họp, ngài cho biết có những nơi chốn và hoàn cảnh trong Giáo hội cũng như xã hội mà người ta chỉ có thể tiếp cận "thông qua các tín hữu giáo dân, và đặc biệt là thông qua các gia đình."
"Chính vì lý do đó," Đức Giáo Hoàng Leo nói trong thông báo tháng Ba, “cam kết của Giáo hội trong lĩnh vực này cần được đổi mới và làm sâu sắc hơn, để những ai được Chúa kêu gọi bước vào đời sống hôn nhân và gia đình có thể sống trọn vẹn tình yêu vợ chồng trong Đức Kitô, đồng thời để người trẻ cảm thấy bị thu hút bởi vẻ đẹp của ơn gọi hôn nhân ngay trong lòng Giáo hội.”
Bối cảnh rộng lớn hơn
Trong bài phát biểu khai mạc dành cho các tham dự viên vào thứ Tư, Đức Giáo Hoàng đã đặt cuộc họp này vào bối cảnh rộng lớn hơn của năm mươi năm qua – bắt đầu từ mong muốn của Giáo hoàng Gio-an Phao-lô I (được Thánh Giáo hoàng Gio-an Phao-lô II hiện thực hóa) về việc tổ chức một kỳ Thượng Hội đồng Giám mục về gia đình – đồng thời nhấn mạnh mong muốn của ngài là thấy tiến trình suy tư kéo dài một tuần lễ này diễn ra trong tinh thần cầu nguyện và lắng nghe lẫn nhau.
"Lịch sử kéo dài hơn nửa thế kỷ này đặt lên vai chúng ta – những người mục tử – một trách nhiệm đặc biệt," Đức Giáo Hoàng Leo nói, "khi ơn gọi hiệp hành của toàn thể Giáo hội vẫn đang tiếp tục được triển khai."
"Trong dòng lịch sử đó," Đức Giáo Hoàng nói, "Amoris Laetitia đã đánh dấu một cột mốc quan trọng, và mười năm kể từ khi văn kiện này được công bố đã trở thành một phần trong đời sống của các Giáo hội địa phương chúng ta." Đức Leo cũng ghi nhận cách mà lời kêu gọi của vị tiền nhiệm trực tiếp của mình "đã được đón nhận trong các nền văn hóa và bối cảnh mục vụ khác nhau, đồng hành cùng đời sống thực tế của các gia đình, cũng như khơi dậy nhiều sáng kiến và tiến trình."
"Tôi hy vọng," Đức Leo nói với những người tham dự, “rằng thông qua vô số câu chuyện mà quý vị mang đến từ các Giáo hội và những bối cảnh văn hóa đa dạng, một câu chuyện chung về chặng đường mười năm qua sẽ dần hình thành—một câu chuyện thấm đẫm niềm vui và hy vọng—giúp chúng ta đối diện một cách trung thực với những thử thách và khó khăn còn tồn tại.”
Những thách thức cũ và mới
Chia sẻ với trang Crux Now trước thềm cuộc họp, Cha Silas Bogati, Giám quản Tông tòa tại Nepal, cho biết còn quá sớm để khẳng định kết quả cụ thể của cuộc gặp gỡ này, nhưng ngài bày tỏ niềm tin vào khả năng dẫn dắt của Đức Thánh Cha cũng như khả năng phân định của những người tham dự.
"Đã mười năm trôi qua kể từ khi Amoris Laetitia ra đời," Cha Bogati nói, "đây là văn kiện đề cập đến những thách thức lớn mà các gia đình và Giáo hội đang phải đối mặt."
Cha Bogati cho biết cuộc họp này là "dịp để nhìn lại các thách thức và lắng nghe lẫn nhau," đồng thời để cho Chúa Thánh Thần dẫn dắt.
Trong bài phát biểu—được trình bày bằng tiếng Anh khi ngài đang ngồi tại một chiếc bàn tròn trong Hội trường Phao-lô VI—Đức Giáo Hoàng đã đề cập đến những thách thức ngày càng tách biệt tầm nhìn Kitô giáo về sự thân mật trong hôn nhân khỏi thực tế đời sống, đặc biệt là đối với giới trẻ.
“Trong nhiều bối cảnh,” Đức Giáo Hoàng Leo nói, “đã xuất hiện một khoảng cách ngày càng lớn giữa cách thức con người sống chuyện tình dục và sự thân mật với tầm nhìn Kitô giáo về hôn nhân.”
“Giới trẻ vẫn luôn khao khát tình yêu, lòng chung thủy và cảm giác thuộc về một nơi nào đó,” ngài nói, “tuy nhiên, nhiều người cảm thấy khó khăn trong việc đón nhận cách thức mà tầm nhìn về tình yêu như vậy có thể thành hình trong cuộc sống của chính họ, hoặc khó tin rằng sự cam kết trọn đời chính là điều kiện để đạt được những gì họ mong muốn.”
Đức Giáo Hoàng đã chỉ rõ rằng sự bất ổn về kinh tế, vấn đề di cư, bạo lực, sự cô đơn, “và các hình thức mong manh khác về mặt cảm xúc cũng định hình những lựa chọn của con người và cả những viễn cảnh tương lai mà họ có thể hình dung.”
“Những thực tế này,” ngài nói, “đặt ra nhiều câu hỏi mà chúng ta phải đối diện với lòng can đảm.”
Phát biểu sau Đức Giáo Hoàng Leo, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Tòa Thánh, Nữ tu Helen Alford, đã kêu gọi những người tham dự – đặc biệt là các giám mục – hãy “khuyến khích giới trẻ đón nhận thách đố lớn lao của đời sống hôn nhân và gia đình.”
Bà nói rằng, nếu họ đón nhận đời sống hôn nhân và gia đình “với nhận thức đầy đủ rằng họ sẽ trải qua những sự mong manh như một phần của quá trình hiện thực hóa vẻ đẹp của đời sống ấy,” thì “họ sẽ tìm thấy những nguồn ân sủng mới mẻ và bất ngờ từ Thiên Chúa, cũng như cảm nghiệm được niềm khao khát sự thánh thiện của riêng mình,” ngay cả “trong chính sự mong manh đó.”
Sau phiên khai mạc vào thứ Tư, hội nghị sẽ tiếp tục diễn ra trong không gian kín.
Đức Giáo Hoàng Leo đã yêu cầu những người tham dự “giữ gìn sự kín đáo và bảo mật mà khoảng thời gian lắng nghe và phân định này đòi hỏi.”
“Nguyện xin Chúa ban cho chúng ta sự tự do để lắng nghe nhau,” Đức Giáo Hoàng nói, “ban sự khôn ngoan để nhận ra công trình của Người giữa dân Người, và ban lòng can đảm để bước theo nơi Người dẫn lối; nhờ đó, mỗi ngày, Tin Mừng sẽ ngày càng trở thành tin vui trọn vẹn hơn cho các gia đình trên toàn thế giới.”