Các ký giả Nicole Winfield, Astrid Suarez Và Luis Andres Henao của hãng tin Associated Press, trong bản tin ngày 15 tháng 11 năm 2026, đánh đi từ
Chiclayo, Peru, cho hay: Hôm thứ Bảy, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã cầu nguyện cho sự chấm dứt của tình trạng bạo lực đang tàn phá Peru. Ngài đề cập đến một trong những vấn đề cấp bách nhất tại quê hương thứ hai của mình trong chuyến thăm nhà thờ chính tòa cũ và một cộng đồng hẻo lánh thuộc giáo phận nơi ngài từng phục vụ.

Tại nhà thờ chính tòa Chiclayo, trong một buổi lễ đặc biệt, Đức Giáo Hoàng Leo đã phó thác triều đại giáo hoàng của mình cho Đức Trinh Nữ Maria, trước khi lên đường đến Santa Cruz de Succhabamba — một địa điểm nằm giữa những ngọn núi xanh tươi ở vùng ngoại vi của giáo phận.

Ngài di chuyển bằng trực thăng đến khu vực này, cách trung tâm Chiclayo 150 km và nằm ở độ cao 2,035 mét so với mực nước biển. Hành trình này phản ánh niềm tin của ngài rằng những người mục tử cần phải tìm đến tận các vùng ngoại vi để chăm sóc đoàn chiên của mình.

Đức Giáo Hoàng Leo — tên khai sinh là Robert Prevost — rất được yêu mến tại khu vực này nhờ việc thường xuyên rời khỏi khuôn viên nhà thờ để phục vụ các cộng đồng nghèo khó ở vùng sâu vùng xa. Khi còn là giám mục, chính ngài thường tự mình lái chiếc xe bán tải vượt qua những cung đường khó khăn để đến Santa Cruz de Succhabamba.

“Chúng ta đều biết Đức Giáo Hoàng rất thích lái xe,” linh mục Kevin Noriega, người phụ trách các hoạt động mục vụ, chia sẻ trước thánh lễ. “Ngài thường tự lái xe đi khắp mọi nơi.”

Tội phạm gia tăng là mối lo ngại hàng đầu của người dân Peru

Trước khi rời đi, Đức Giáo Hoàng Leo đã chủ sự một buổi cầu nguyện đặc biệt tại Nhà thờ chính tòa Thánh Maria ở Chiclayo, nơi ngài từng đảm nhiệm cương vị giám mục từ năm 2014 đến năm 2023. Ngài nhắc đến “bóng tối” đang bao trùm Peru, ám chỉ tình trạng tội phạm gia tăng trong bối cảnh bất ổn chính trị.

Tỷ lệ án mạng tại Peru đã tăng gần gấp đôi trong năm năm qua, từ 5.8 lên 10.7 vụ trên mỗi 100,000 dân. Theo số liệu chính thức, các báo cáo về hành vi tống tiền đã tăng từ 2,421 vụ vào năm 2019 lên 26,734 vụ vào năm 2025.

“Chúng ta cảm thấy bị đe dọa bởi sự bất ổn do bạo lực lan rộng và bởi nỗi đau khổ khôn tả vẫn đang tiếp tục bủa vây biết bao anh chị em của chúng ta,” Đức Leo phát biểu tại nhà thờ chính tòa. “Tuy nhiên, bất chấp bóng tối này – thứ thường làm lu mờ hy vọng và suy giảm niềm tin của chúng ta – món quà từ Thiên Chúa vẫn tiếp tục tỏa sáng trước mắt chúng ta.”

Bà Keiko Fujimori, một nhân vật theo đường lối bảo thủ, đã nhậm chức vào tháng 7 sau khi cam kết giải quyết vấn đề tội phạm – mối quan tâm hàng đầu của người dân Peru. Kể từ đó, bà đã ban bố tình trạng khẩn cấp, bao gồm tại Lima vào tháng 8 và tại các nhà tù giam giữ những phạm nhân có liên quan đến các tổ chức tội phạm vào tháng 9.

Bà Fujimori cũng thúc đẩy việc tăng cường quan hệ với Washington bằng cách đưa Peru tham gia “Lá chắn châu Mỹ” (Shield of the Americas) – một liên minh khu vực do Hoa Kỳ dẫn đầu, được thành lập để thực hiện các chiến dịch quân sự chung nhằm chống lại các băng đảng ma túy.

Tại Santa Cruz de Succhabamba, Đức Leo thừa nhận rằng con người dễ nảy sinh ý định đáp trả sự bất công bằng bạo lực, nhưng ngài kêu gọi một cách ứng xử khác.

Ngài nói: “Sự ích kỷ, bất công và cái ác không thể bị đánh bại bằng sự tàn bạo, mà bằng lời cầu nguyện, sự kiên nhẫn và lòng kiên trì trong việc lên án những điều sai trái; bằng cách bày tỏ nguyện vọng một cách kiên quyết và nỗ lực làm việc để mang lại những thay đổi cần thiết.”

Các hình thức bất công khác

Theo Văn phòng Liên Hợp Quốc về Chống Ma túy và Tội phạm, quốc gia này cũng đang đối diện với tình trạng khai thác vàng trái phép tràn lan, đồng thời là nhà sản xuất lá coca – nguyên liệu thô để điều chế cocaine – lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Colombia.

Đức Leo, người đã nhận được sự chào đón nồng nhiệt tại Chiclayo vào thứ Sáu, dự kiến sẽ đề cập đến những vấn đề này khi gặp gỡ các cộng đồng người bản địa và cư dân vùng Amazon vào Chúa nhật.

Các đại diện cộng đồng bản địa đã tìm cách gặp Đức Leo tại Chiclayo để nêu lên một mối quan tâm cấp bách khác: việc mất đi đất đai tổ tiên vào tay các công ty có liên hệ với Sodalitium Christianae Vitae – một phong trào Công Giáo có tầm ảnh hưởng tại Peru.

Các thành viên thuộc cộng đồng San Juan Bautista de Catacaos đang yêu cầu Giáo hội thực thi công lý và bồi thường cho họ. Họ cáo buộc rằng các công ty có liên hệ với Sodalitium đã sử dụng các vụ kiện tụng cùng những thỏa thuận về quyền sử dụng đất thiếu minh bạch nhằm tìm cách trục xuất họ.

Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, người từng ủng hộ chiến dịch của dân làng, đã giải thể Sodalitium vào năm ngoái. Tuy nhiên, các thành viên trong cộng đồng cho biết tổ chức này vẫn duy trì tầm ảnh hưởng kinh tế tại Peru, và họ mong muốn Vatican có những hành động quyết liệt hơn nữa.

“Chúng tôi ghi nhận tầm quan trọng của việc giải thể Sodalitium Christianae Vitae. Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng quyết định này — dù mang ý nghĩa lớn — vẫn chưa thể khép lại một tiến trình mà trong đó vẫn còn những nghĩa vụ chưa được thực hiện đối với các nạn nhân,” Fiorella Martínez, đại diện cộng đồng, phát biểu tại một cuộc họp báo hôm thứ Bảy khi đọc nội dung một lá thư gửi tới Đức Leo.

Các tranh chấp này đã kéo dài ít nhất một thập niên, bắt đầu từ khi các công ty có liên hệ với Sodalitium khởi kiện nhằm trục xuất nông dân khỏi hàng ngàn héc-ta đất tại Catacaos, sau một loạt các thương vụ chuyển nhượng bất động sản mà những người nông dân này không hề thừa nhận. Hàng chục người đã bị truy tố với cáo buộc “chiếm đoạt đất đai”, và hai thủ lĩnh cộng đồng đã bị bắn chết trong các cuộc đụng độ liên quan đến nỗ lực trục xuất này.

‘Cử chỉ mang tính lịch sử’

Đức Leo là người nắm rõ về vụ tranh chấp này. Trên cương vị Giám mục giáo phận Chiclayo, ngài từng là đầu mối liên lạc của các giám mục Peru trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến nạn nhân của Sodalitium.

Vào tháng 5, giới chức Công Giáo tại Peru đã tổ chức một buổi lễ bồi thường mang tính biểu tượng dành cho những người bản địa đã mất đất đai.

Tania Pariona, thư ký của Ủy Ban Nhân Quyền Toàn Quốc Peru gọi nó là “cử chỉ mang tính lịch sử”, đồng thời nhận định rằng giáo hội “đang đi trước cả nhà nước – vốn đã thất bại trong việc bảo vệ các cộng đồng nông thôn”.

Vào thứ Bảy, bà đã kêu gọi thực hiện thêm các hành động khác.

“Họ yêu cầu được hoàn trả đất đai, đòi quyền đối với dất đai của mình, cũng như yêu cầu sự bảo vệ cho những người đang đấu tranh bảo vệ lãnh thổ đó; đối với những anh em từng là nạn nhân của hành vi lạm dụng tình dục bởi tổ chức Sodalicio, chúng tôi cũng đòi hỏi sự công bằng và sự bồi thường tương tự như vậy,” bà nói.