Vatican Media


Các ký giả: Nicole Winfield, Astrid Suárez Và Luis Andres Henao của hãng tin Associated Press, ngày 17 tháng 11 năm 2026, tường trình từ Lima, Peru:

Hôm thứ Hai, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã nói lời tạm biệt với Peru – quê hương thứ hai yêu dấu của ngài – bằng câu “hasta luego” (hẹn gặp lại). Đây là điểm dừng chân cuối trong chuyến tông du Nam Mỹ kéo dài 12 ngày, một hành trình đầy thử thách đối với sức khỏe của ngài sau ca phẫu thuật ung thư phổi.

Trong lúc di chuyển trên chiếc xe dành riêng cho Giáo hoàng (popemobile) trước thánh lễ cuối cùng, một người trong đám đông đã ném một vật – dường như là chuỗi hạt mân côi – về phía ngài, khiến vật này va trúng mặt Đức Giáo Hoàng. Ngài thoáng nhăn mặt và đưa tay chạm vào thái dương, nhưng vẫn tiếp tục hành trình và thánh lễ đã diễn ra đúng như kế hoạch. Theo Vatican, có khoảng 1.5 triệu người đã tham dự sự kiện này.

Các tín hữu thường ném chuỗi hạt, thú bông, áo đấu thể thao và nhiều vật phẩm khác về phía chiếc xe của Đức Giáo Hoàng. Trước đây, Đức Giáo Hoàng Leo thường khiến đám đông trầm trồ bởi phản xạ nhanh nhạy khi bắt lấy những món đồ đó. Tuy nhiên, các vệ sĩ của ngài lại bày tỏ lo ngại, cho rằng việc ném các vật thể như vậy là một trong những mối nguy hiểm chính mà họ phải đối diện khi bảo vệ Đức Giáo Hoàng ở nơi công cộng.

Một chuyến đi và một triều đại giáo hoàng lấy cảm hứng từ một vị thánh truyền giáo

Đối với Đức Giáo Hoàng Leo – người sinh ra tại Chicago và từng dành hai thập niên ở Peru trong vai trò linh mục truyền giáo và giám mục – chuyến đi này giống như một cuộc trở về đầy xúc động. Ngài từng chia sẻ rằng chính nơi đây đã dạy ngài cách trở thành một mục tử. Ngay khi đặt chân đến, ngài đã gọi Peru là “patria” (quê hương) của mình và cùng Tổng thống Keiko Fujimori hát quốc ca. Đức Giáo Hoàng Leo hiện mang cả quốc tịch Mỹ và Peru.

“Chính tại nơi đây, các bạn đã dạy tôi cách trở thành một giám mục, và lần này, tôi lại học thêm được nhiều điều về sứ vụ của người kế vị Thánh Phê-rô,” Đức Giáo Hoàng Leo phát biểu vào cuối thánh lễ, khi nhiều người trong đám đông quỳ xuống nền đất để đón nhận phép lành cuối cùng từ ngài.

“Tôi cảm thấy như đang ở nhà mình vậy; các bạn đã nhắc nhở tôi rằng Giáo hội thực sự là một gia đình,” ngài nói. Trong suốt chuyến đi, có thể thấy rõ rằng Đức Leo đã lấy hình mẫu vị tổng giám mục đầu tiên của Lima, Thánh Turibius xứ Mogrovejo, làm kim chỉ nam cho sứ vụ của mình tại Peru – và giờ đây là cho cả Giáo Hội Công Giáo hoàn vũ.

Thánh Turibius xứ Mogrovejo (1538–1606) được tôn kính vì đã lên tiếng phản đối những hành vi ngược đãi người bản địa và nô lệ của thực dân Tây Ban Nha. Ngài cũng được nhớ đến nhờ việc không quản ngại khó khăn, đi bộ hoặc cưỡi ngựa băng qua giáo phận rộng lớn của mình để chăm sóc đoàn chiên; ngài đã học tiếng Quechua và Aymara để rao giảng hiệu quả hơn cho các tín hữu bản địa, đồng thời chỉ đạo việc dịch các giáo huấn của Giáo hội sang ngôn ngữ của họ để họ có thể thấu hiểu.

Noi gương vị thánh này, Đức Leo đã đi khắp Peru – đến cả những nơi mà các vị chức sắc Công Giáo hiếm khi đặt chân tới – để chăm sóc đoàn chiên của mình; từ những vùng cao trên dãy Andes cho đến tận sâu trong rừng rậm Amazon và nhiều địa điểm khác. Vào ngày trọn vẹn cuối cùng tại Peru (Chúa nhật), Đức Leo đã di chuyển từ giáo phận cũ của mình là Chiclayo trên bờ biển Thái Bình Dương phía bắc, đến thành phố Cusco trên dãy Andes ở phía đông nam, rồi tới thành phố Pucallpa trong rừng Amazon ở phía đông bắc, trước khi quay trở lại Lima trên vùng duyên hải.

Chỉ riêng sự thay đổi về khí hậu và độ cao cũng đã đủ gây kiệt sức: từ Chiclayo nóng ẩm, đến Cusco lạnh giá và đầy mưa (nằm ở độ cao 3,400 mét – nơi không khí loãng gây khó khăn cho việc hô hấp), rồi đến cái nóng hầm hập của rừng mưa Pucallpa, và cuối cùng trở về với bầu không khí ẩm ướt, xám xịt tại Lima.

Đó là một bài học kéo dài suốt cả ngày về ý nghĩa thực sự của một người mục tử. Đồng thời, hành trình này cũng như một lời khẳng định đanh thép gửi tới những người hoài nghi – bao gồm cả một số nhân vật tại Vatican – những người từng đặt câu hỏi liệu Đức Leo có buộc phải thay đổi định hướng trong triều đại giáo hoàng của mình hay không, sau khi ngài được chẩn đoán mắc bệnh ung thư phổi.

Vào hôm thứ Hai, Đức Leo vẫn tiếp tục lịch trình như đã định, đồng thời khẳng định rõ ràng rằng ngài không hề nói lời “vĩnh biệt” với Peru.

Khi trò chuyện với đám đông bên ngoài nơi lưu trú, Đức Leo đã gửi lời cảm ơn người dân Peru vì đã đồng hành cùng ngài trong chuyến đi này. “Chúc mọi người một ngày tốt lành, cảm ơn rất nhiều, và hẹn gặp lại!” ngài nói. Tại viện dưỡng lão ở Callao, nơi Đức Leo đến thăm các cư dân, ngài đã nói lời tạm biệt bằng cụm từ “hasta pronto, hasta luego” – một cách diễn đạt khác mang nghĩa “hẹn sớm gặp lại”.

Thị trưởng Callao, ông César Pérez, chia sẻ với hãng tin AP rằng vị linh mục mà người dân Peru vẫn thường gọi là “Cha Roberto” đã từng lái xe khoảng 12 tiếng từ Chiclayo (miền bắc Peru) đến Callao trong thời kỳ đại dịch, vì ông muốn đảm bảo rằng những người cao tuổi tại đây vẫn được chăm sóc tốt.

Ông Pérez cho biết, Đức Leo đã mang thực phẩm và các nhu yếu phẩm đến viện dưỡng lão, nhưng ông không bước vào bên trong cơ sở này để tránh nguy cơ lây truyền vi-rút cho các cư dân.

Một chuyến thăm từng gây nhiều nghi ngại nhưng vẫn diễn ra

Chặng dừng chân tại Peru là điểm kết thúc cho chuyến tông du bắt đầu từ ngày 6 tháng 11 tại Uruguay, sau đó tiếp tục đến Argentina – quê hương của vị tiền nhiệm, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô (vị giáo hoàng chưa từng trở lại quê nhà kể từ khi nhậm chức).

Bản thân chuyến đi này từng bị đặt dấu hỏi sau khi Đức Leo trải qua ca phẫu thuật ung thư phổi vào ngày 13 tháng 10 tại Rome. Tuy nhiên, ngay khi chuyến thăm bắt đầu, Đức Leo khẳng định ngài “không hề nghi ngờ” về việc mình sẽ thực hiện được hành trình này.

Rosa María Flores, một người tham dự thánh lễ cuối cùng do Đức Leo cử hành, bày tỏ niềm vui khi ngài có thể thực hiện chuyến thăm. Bà cho rằng điều quan trọng nhất trong chuyến thăm của vị giáo hoàng chính là việc ngài mang đức tin đến cho người dân tại quê hương Peru của mình.

“Chúng tôi đang phải đối diện với quá nhiều tội ác và cái chết; chúng tôi thực sự cần hòa bình, sự hòa giải và đức tin,” bà chia sẻ. “Tôi biết rằng ngài đang ban phước lành cho Peru và mọi chuyện rồi sẽ tốt đẹp hơn cho tất cả chúng ta.”

Một số người tham dự Thánh lễ phàn nàn rằng họ không thể nghe thấy Đức Giáo Hoàng vì các màn hình TV khổng lồ không hoạt động. Những người khác thì khẩn khoản nhờ các nhân viên cứu hỏa phun nước để giải nhiệt, và yêu cầu này đã được đáp ứng.

Tri ân nguồn cảm hứng của mình

Một trong những chuyến thăm ý nghĩa nhất đối với Đức Leo là đến thánh địa Mogrovejo, thuộc thành phố Zaña, nằm trong giáo phận Chiclayo. Đức Leo chia sẻ rằng ngài từng đến đây cầu nguyện vào đêm trước ngày được thụ phong giám mục. Vị thánh qua đời tại nơi này – sau khi lâm bệnh trong một chuyến hành trình truyền giáo – có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngài.

“Đây là nơi mà Robert Prevost thường quỳ gối cầu nguyện,” linh mục David Farfan, cha xứ tại đây, chia sẻ với hãng tin AP. Vị linh mục cho biết, nhiều hành động của Đức Giáo Hoàng – như việc giúp đỡ mọi người trên khắp thế giới hay nỗ lực kiến tạo hòa bình – đều được thực hiện trong khi ngài quỳ gối tại chốn linh thiêng này, nơi một vị thánh đã trút hơi thở cuối cùng.