Thái Hà: Đâu là sự thật?
Tôi có biết sơ về internet nên có thể biết hơn chút đỉnh những gì nhà nước VN muốn cho người trong nước biết. Nhà nước muốn nhân dân nghĩ về Thái Hà như thế nào thì bộ máy truyền thông khổng lồ vô cùng tốn kém của chế độ đã ầm ĩ đưa ra. Không những thế, họ còn có các công cụ phá sóng truyền thanh, có các chuyên gia tin học tạo nên những bức tường lửa, có các ý kiến như của bạn Minh Hiếu, Saigon:
Tôi không hiểu nhiều về chủ quyền của khu đất này nên không dám có ý kiến gì về việc tranh chấp. Tuy nhiên, mặc dù tôi không phải là người theo đạo Thiên Chúa, nhưng khi đi ngang Nhà thờ tôi đều cúi đầu để tỏ lòng thành kính, mỗi lần qua những chỗ tôn nghiêm đều phải hạ mình. Mỗi khi lựa nữ trang, nếu có lỡ cầm trên tay cây Thánh Giá thì cũng phải nâng niu kính trọng. Vậy nên tôi thật sự thất vọng khi thấy các Linh mục và giáo dân lại sử dụng Linh Đài Đức Bà để đòi chủ quyền đất. Họ không xứng là con chiên của Chúa. Nếu so với họ, tôi phải là con chiên ngoan đạo hơn nhiều dù chưa bao giờ đến nhà thờ hành lễ, chưa bao giờ rửa tội cũng như cầu nguyện. (http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/08/080822_thaiha_update.shtml)
Theo kinh nghiệm bản thân của một người đang sống ở VN, đã nghe nhiều, tin nhiều, nhiều khi trong bụng không hề tin nhưng ngoài mặt phải làm bộ “thông suốt” để còn được để yên mà sống tiếp, dù chỉ là sống mòn, để đến khi gần đất xa trời, mới thấy rõ ràng như nhà văn cộng sản nổi tiếng Nguyễn Khải (đại tá quân đội, giải thưởng Hồ Chí Minh) đã nhận xét (và chỉ dám cho công bố sau khi đã qua đời vì nhà nước chẳng bắt người chết đi cải tạo được):
Trong nửa thế kỷ sống dưới sự lãnh đạo của một Đảng theo học thuyết Mác Lê, tôi luôn luôn được nhắc nhở phải tôn trọng quần chúng, sức mạnh của quần chúng có thể thay đổi dòng chảy của lịch sử và số phận của nhiều cá nhân. Nhưng cũng thật trớ trêu, không có một chế độ cộng hoà nào ở thế kỷ 20 lại dám coi thường quần chúng như tại các nước xã hội chủ nghĩa. Sống trong thể chế này suốt mấy mươi năm không có một cuộc biểu tình nào được tổ chức để phản đối một chính sách nào đó của nhà nước. Như thời làm cải cách ruộng đất hay thời huy động nông dân vào các hợp tác xã nông nghiệp. Giám đốc xí nghiệp nhà nước tham ô, mức sống của công nhân giảm sút cũng không có đình công. Nông dân bị kẻ cường quyền đàn áp, làm nhiều việc trái pháp luật, vừa mới nhen nhóm bày tỏ sự bất bình liền bị giập tắt ngay. Vì người lãnh đạo đã nhận định rất đúng rằng, nhân dân ta rất tốt, rất dễ bảo, bỗng dưng họ dám nói xược, dám đòi hỏi này nọ là do có mấy thằng cán bộ về hưu bất mãn cầm đầu. Cứ nhắm mấy thằng đó mà đe, nếu cần thì bắt là đâu vào đấy ngay. Quả nhiên thế thật. Tức là người cầm quyền chả coi dân chúng vào đâu…
Tôi cũng được giải thưởng văn chương cao nhất cấp quốc gia, nhưng tôi biết chỉ mươi năm nữa, thời thế đổi thay chắc chả còn ai nhớ tới mình nữa. Tôi là nhà văn của một thời, thời hết thì văn phải chết, tuyển tập, toàn tập thành giấy lộn cho con cháu bán cân…
Bất cứ cái gì xa lạ với bản tính của mình, với thói quen của mình, nói một câu, với những gì làm nên lai lịch của mình, chả sớm thì muộn đều bị đào thải để mình lại được trở về với cái nguyên gốc. Tôi được biết có một cụ linh mục yêu nước và cấp tiến được cách mạng tín nhiệm mời lên khu làm việc cho kháng chiến thời đánh Pháp. Những khi ngồi một mình cụ vẫn rất buồn vì ở trong rừng không có nhà thờ để cụ đi lễ và làm lễ. Cụ nhớ Chúa, nhớ bày chiên và nhớ cả những lời nói của đấng chăn chiên với bày chiên trong công việc của mỗi ngày. Khi cụ sắp mất cụ thiết tha yêu cầu được một linh mục đang coi sóc một xứ đạo nào đó tới rửa tội và xức dầu Thánh cho cụ...
Một xã hội không tự hiểu mình, mỗi cá nhân cũng không tự hiểu mình, vàng thau, phải trái, cao quý ti tiện lẫn lộn, các giá trị lẫn lộn bắt đầu từ sự không chuẩn xác của ngôn từ. Câu mở đầu kinh thánh Cựu ước “Thoạt Tiên Là Ngôn Ngữ…” (Au conmmencement était le Verbe). Ngôn ngữ làm nên văn minh này, vì nó có thể lưu giữ và truyền lại toàn bộ kinh nghiệm của nhiều đời trước cho nhiều đời sau, càng ngày cái khả năng nhận thức càng gần đúng như nó có, khiến sự lựa chọn của con người khách quan hơn, có hiệu quả tích cực trong quá trình chủ động thích ứng với mọi đổi thay của môi trường sống và môi trường xã hội. Vậy mà ngôn từ lại là cái mặt yếu nhất trong các lãnh vực thuộc thượng tầng kiến trúc ở các nước xã hội chủ nghĩa. Công dân của các nước ấy dùng ngôn từ để che đậy chứ không nhằm giao tiếp, hoặc giao tiếp bằng cách che đậy, “nói vậy mà không phải vậy”! Nó là cái vỏ cứng để bảo vệ mọi sự bất trắc, chống lại thói quen hay xét nét lời ăn tiếng nói của công dân của mọi chính quyền chuyên chế. Cái cách tự bảo vệ ấy lại càng rõ rệt ở cấp lãnh đạo và các viên chức nhà nước làm việc ở các cơ quan quyền lực. Họ nói bằng thứ ngôn ngữ khô cứng đã mất hết sinh khí, một thứ ngôn ngữ chết, ngôn ngữ “gỗ”, nói cả buổi mà người nghe vẫn không thể nhặt ra một chút thông tin mới nào. Các buổi trả lời phỏng vấn báo chí, diễn văn tại các buổi lễ kỷ niệm, báo cáo của Đảng, của chính phủ, của quốc hội, tất cả đều dùng các từ rất mơ hồ, ít cá tính và ít trách nhiệm nhất. Người cầm quyền cấp cao nhất và cấp thấp nhất đều biết cách nói mơ hồ, càng nói mơ hồ càng được đánh giá là chín chắn. Và nói dối, nói dối hiển nhiên, không cần che đậy. Vẫn biết rằng nói dối như thế sẽ không thay đổi được gì vì không một ai tin nhưng vẫn cứ nói. Nói đủ thứ chuyện, nói về dân chủ và tự do, về tập trung và dân chủ, về nhân dân là người chủ của đất nước còn người cầm quyền chỉ là nô bộc của nhân dân. Rồi nói về cần kiện liêm chính, về chí công vô tư, về lý tưởng và cả quyết tâm đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa cộng sản. Nói dối lem lém, nói dối lì lợm, nói không biết xấu hổ, không biết run sợ vì người nghe không có thói quen hỏi lại, không có thói quen lưu giữ các lời giải thích và lời hứa để kiểm tra. Hoặc giả hỏi lại và kiểm tra là không được phép, là tối kỵ, dễ gặp tai hoạ nên không hỏi gì cũng là một phép giữ mình. Người nói nói trong cái trống không, người nghe tuy có mặt đấy nhưng cũng chỉ nghe có những tiếng vang của cái trống không. Nói để giao tiếp đã trở thành nói để không giao tiếp gì hết, nói để mà nói, chả lẽ làm người lại không nói. Thật ra nói thế mà vẫn hiểu nhau cả. Người cầm quyền thì biết là nhân dân đang rất bất bình về nhiều chuyện, nhân dân thì biết người cầm quyền đang nói dối, nhìn vào thực tiễn là biết ngay họ đang nói dối. Nhưng hãy mặc họ với những lời lẽ dối trá của họ, còn mình là dân chả nên hỏi lại nói thế là thật hay không thật. Mình cứ làm theo ý mình và mình cũng sẽ nói dối, nói che đậy nếu như có dịp được người cầm quyền hỏi… (Trích: "Đi tìm cái tôi đã mất", tuỳ bút chính trị 2006, Nguyễn Khải).
Xin cám ơn những giọt nước mắt, mồ hôi và cả những giọt máu tại Thái Hà đã giúp tôi thấm thía ra lời thánh Phao-lô mà Đức Thánh Cha Gioan-Phao-lô II chọn làm chủ đề cho Năm Thánh 2000: “Đức Giê-su Ki-tô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi đến muôn đời” (Dt 13:8).
Khi mừng Năm Thánh 2000 tôi cứ nghĩ lời này nói về vinh quang của Đức Ki-tô. Không vinh quang sao được? Có ai khác trong nhân loại mà mỗi dịp kỉ niệm ngày sinh đều là một dịp lễ vui mừng trọng đại nhất trong năm trên toàn thế giới? Có ai mà năm sinh được chọn làm cột mốc phát xuất của thời gian như thế? Có ai mà hàng tỷ người trong nhân loại trong 2000 năm qua đã tin theo và chọn làm cho ý nghĩa của cuộc đời mình khi sống và nhất là sau khi chết?
Những giọt nước mắt và máu ở Thái Hà còn nói lên rằng Đức Ki-tô hôm qua, hôm nay và ngày mai ở đây chính là Đức Ki-tô luôn đổ máu trên thập giá, không phải một lần rồi xong, nhưng chính là máu của Người ở trong máu của những thai nhi bị giết chết trong bụng mẹ, chính là máu của Người ở trong máu của những người tin và làm theo Lời của Người, biết rằng Lời Người là chân lý nhưng lời của thế gian lại có loa có kèn có dao có búa có tiền có quyền có danh có lợi và có vẻ như có tất cả để ban cho ta nếu ta chịu quỳ xuống tôn thờ nó.
Tôi có biết sơ về internet nên có thể biết hơn chút đỉnh những gì nhà nước VN muốn cho người trong nước biết. Nhà nước muốn nhân dân nghĩ về Thái Hà như thế nào thì bộ máy truyền thông khổng lồ vô cùng tốn kém của chế độ đã ầm ĩ đưa ra. Không những thế, họ còn có các công cụ phá sóng truyền thanh, có các chuyên gia tin học tạo nên những bức tường lửa, có các ý kiến như của bạn Minh Hiếu, Saigon:
Tôi không hiểu nhiều về chủ quyền của khu đất này nên không dám có ý kiến gì về việc tranh chấp. Tuy nhiên, mặc dù tôi không phải là người theo đạo Thiên Chúa, nhưng khi đi ngang Nhà thờ tôi đều cúi đầu để tỏ lòng thành kính, mỗi lần qua những chỗ tôn nghiêm đều phải hạ mình. Mỗi khi lựa nữ trang, nếu có lỡ cầm trên tay cây Thánh Giá thì cũng phải nâng niu kính trọng. Vậy nên tôi thật sự thất vọng khi thấy các Linh mục và giáo dân lại sử dụng Linh Đài Đức Bà để đòi chủ quyền đất. Họ không xứng là con chiên của Chúa. Nếu so với họ, tôi phải là con chiên ngoan đạo hơn nhiều dù chưa bao giờ đến nhà thờ hành lễ, chưa bao giờ rửa tội cũng như cầu nguyện. (http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/08/080822_thaiha_update.shtml)
Theo kinh nghiệm bản thân của một người đang sống ở VN, đã nghe nhiều, tin nhiều, nhiều khi trong bụng không hề tin nhưng ngoài mặt phải làm bộ “thông suốt” để còn được để yên mà sống tiếp, dù chỉ là sống mòn, để đến khi gần đất xa trời, mới thấy rõ ràng như nhà văn cộng sản nổi tiếng Nguyễn Khải (đại tá quân đội, giải thưởng Hồ Chí Minh) đã nhận xét (và chỉ dám cho công bố sau khi đã qua đời vì nhà nước chẳng bắt người chết đi cải tạo được):
Trong nửa thế kỷ sống dưới sự lãnh đạo của một Đảng theo học thuyết Mác Lê, tôi luôn luôn được nhắc nhở phải tôn trọng quần chúng, sức mạnh của quần chúng có thể thay đổi dòng chảy của lịch sử và số phận của nhiều cá nhân. Nhưng cũng thật trớ trêu, không có một chế độ cộng hoà nào ở thế kỷ 20 lại dám coi thường quần chúng như tại các nước xã hội chủ nghĩa. Sống trong thể chế này suốt mấy mươi năm không có một cuộc biểu tình nào được tổ chức để phản đối một chính sách nào đó của nhà nước. Như thời làm cải cách ruộng đất hay thời huy động nông dân vào các hợp tác xã nông nghiệp. Giám đốc xí nghiệp nhà nước tham ô, mức sống của công nhân giảm sút cũng không có đình công. Nông dân bị kẻ cường quyền đàn áp, làm nhiều việc trái pháp luật, vừa mới nhen nhóm bày tỏ sự bất bình liền bị giập tắt ngay. Vì người lãnh đạo đã nhận định rất đúng rằng, nhân dân ta rất tốt, rất dễ bảo, bỗng dưng họ dám nói xược, dám đòi hỏi này nọ là do có mấy thằng cán bộ về hưu bất mãn cầm đầu. Cứ nhắm mấy thằng đó mà đe, nếu cần thì bắt là đâu vào đấy ngay. Quả nhiên thế thật. Tức là người cầm quyền chả coi dân chúng vào đâu…
Tôi cũng được giải thưởng văn chương cao nhất cấp quốc gia, nhưng tôi biết chỉ mươi năm nữa, thời thế đổi thay chắc chả còn ai nhớ tới mình nữa. Tôi là nhà văn của một thời, thời hết thì văn phải chết, tuyển tập, toàn tập thành giấy lộn cho con cháu bán cân…
Bất cứ cái gì xa lạ với bản tính của mình, với thói quen của mình, nói một câu, với những gì làm nên lai lịch của mình, chả sớm thì muộn đều bị đào thải để mình lại được trở về với cái nguyên gốc. Tôi được biết có một cụ linh mục yêu nước và cấp tiến được cách mạng tín nhiệm mời lên khu làm việc cho kháng chiến thời đánh Pháp. Những khi ngồi một mình cụ vẫn rất buồn vì ở trong rừng không có nhà thờ để cụ đi lễ và làm lễ. Cụ nhớ Chúa, nhớ bày chiên và nhớ cả những lời nói của đấng chăn chiên với bày chiên trong công việc của mỗi ngày. Khi cụ sắp mất cụ thiết tha yêu cầu được một linh mục đang coi sóc một xứ đạo nào đó tới rửa tội và xức dầu Thánh cho cụ...
Một xã hội không tự hiểu mình, mỗi cá nhân cũng không tự hiểu mình, vàng thau, phải trái, cao quý ti tiện lẫn lộn, các giá trị lẫn lộn bắt đầu từ sự không chuẩn xác của ngôn từ. Câu mở đầu kinh thánh Cựu ước “Thoạt Tiên Là Ngôn Ngữ…” (Au conmmencement était le Verbe). Ngôn ngữ làm nên văn minh này, vì nó có thể lưu giữ và truyền lại toàn bộ kinh nghiệm của nhiều đời trước cho nhiều đời sau, càng ngày cái khả năng nhận thức càng gần đúng như nó có, khiến sự lựa chọn của con người khách quan hơn, có hiệu quả tích cực trong quá trình chủ động thích ứng với mọi đổi thay của môi trường sống và môi trường xã hội. Vậy mà ngôn từ lại là cái mặt yếu nhất trong các lãnh vực thuộc thượng tầng kiến trúc ở các nước xã hội chủ nghĩa. Công dân của các nước ấy dùng ngôn từ để che đậy chứ không nhằm giao tiếp, hoặc giao tiếp bằng cách che đậy, “nói vậy mà không phải vậy”! Nó là cái vỏ cứng để bảo vệ mọi sự bất trắc, chống lại thói quen hay xét nét lời ăn tiếng nói của công dân của mọi chính quyền chuyên chế. Cái cách tự bảo vệ ấy lại càng rõ rệt ở cấp lãnh đạo và các viên chức nhà nước làm việc ở các cơ quan quyền lực. Họ nói bằng thứ ngôn ngữ khô cứng đã mất hết sinh khí, một thứ ngôn ngữ chết, ngôn ngữ “gỗ”, nói cả buổi mà người nghe vẫn không thể nhặt ra một chút thông tin mới nào. Các buổi trả lời phỏng vấn báo chí, diễn văn tại các buổi lễ kỷ niệm, báo cáo của Đảng, của chính phủ, của quốc hội, tất cả đều dùng các từ rất mơ hồ, ít cá tính và ít trách nhiệm nhất. Người cầm quyền cấp cao nhất và cấp thấp nhất đều biết cách nói mơ hồ, càng nói mơ hồ càng được đánh giá là chín chắn. Và nói dối, nói dối hiển nhiên, không cần che đậy. Vẫn biết rằng nói dối như thế sẽ không thay đổi được gì vì không một ai tin nhưng vẫn cứ nói. Nói đủ thứ chuyện, nói về dân chủ và tự do, về tập trung và dân chủ, về nhân dân là người chủ của đất nước còn người cầm quyền chỉ là nô bộc của nhân dân. Rồi nói về cần kiện liêm chính, về chí công vô tư, về lý tưởng và cả quyết tâm đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa cộng sản. Nói dối lem lém, nói dối lì lợm, nói không biết xấu hổ, không biết run sợ vì người nghe không có thói quen hỏi lại, không có thói quen lưu giữ các lời giải thích và lời hứa để kiểm tra. Hoặc giả hỏi lại và kiểm tra là không được phép, là tối kỵ, dễ gặp tai hoạ nên không hỏi gì cũng là một phép giữ mình. Người nói nói trong cái trống không, người nghe tuy có mặt đấy nhưng cũng chỉ nghe có những tiếng vang của cái trống không. Nói để giao tiếp đã trở thành nói để không giao tiếp gì hết, nói để mà nói, chả lẽ làm người lại không nói. Thật ra nói thế mà vẫn hiểu nhau cả. Người cầm quyền thì biết là nhân dân đang rất bất bình về nhiều chuyện, nhân dân thì biết người cầm quyền đang nói dối, nhìn vào thực tiễn là biết ngay họ đang nói dối. Nhưng hãy mặc họ với những lời lẽ dối trá của họ, còn mình là dân chả nên hỏi lại nói thế là thật hay không thật. Mình cứ làm theo ý mình và mình cũng sẽ nói dối, nói che đậy nếu như có dịp được người cầm quyền hỏi… (Trích: "Đi tìm cái tôi đã mất", tuỳ bút chính trị 2006, Nguyễn Khải).
Xin cám ơn những giọt nước mắt, mồ hôi và cả những giọt máu tại Thái Hà đã giúp tôi thấm thía ra lời thánh Phao-lô mà Đức Thánh Cha Gioan-Phao-lô II chọn làm chủ đề cho Năm Thánh 2000: “Đức Giê-su Ki-tô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay, và như vậy mãi đến muôn đời” (Dt 13:8).
Khi mừng Năm Thánh 2000 tôi cứ nghĩ lời này nói về vinh quang của Đức Ki-tô. Không vinh quang sao được? Có ai khác trong nhân loại mà mỗi dịp kỉ niệm ngày sinh đều là một dịp lễ vui mừng trọng đại nhất trong năm trên toàn thế giới? Có ai mà năm sinh được chọn làm cột mốc phát xuất của thời gian như thế? Có ai mà hàng tỷ người trong nhân loại trong 2000 năm qua đã tin theo và chọn làm cho ý nghĩa của cuộc đời mình khi sống và nhất là sau khi chết?
![](/pics/3008200880830thaiha.jpg)