Theo Claudio Lavanga và Molly Hunter của hãng tin NBC, Hoa Kỳ, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã ban phước lành chính thức vào thứ Tư cho ngọn tháp cao nhất của nhà thờ hiện là nhà thờ cao nhất thế giới, cử hành Thánh lễ tại nhà thờ Sagrada Família mang tính biểu tượng ở Barcelona.
Sự kiện này, điểm nhấn trong chuyến đi kéo dài một tuần đến Tây Ban Nha của Đức Giáo Hoàng Leo, diễn ra 144 năm sau khi việc xây dựng nhà thờ theo phong cách hiện đại dang dở bắt đầu, và 100 năm kể từ ngày mất của kiến trúc sư nổi tiếng Antoni Gaudí.
Cao 162 mét và được tô điểm bằng một cây thánh giá bằng gốm năm tầng, Tháp Chúa Giêsu Kitô ở trung tâm là tháp cao nhất trong số 18 tháp trang trí cho nhà thờ Sagrada Família, một điểm đến mơ ước của hầu hết du khách đến thành phố ở vùng Catalonia phía đông bắc Tây Ban Nha.
Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo nhằm tưởng nhớ di sản của Gaudí, người có những thiết kế hiện đại, cấp tiến từng bị chế giễu khi còn sống nhưng sau đó được ca ngợi. Gaudí tiếp quản việc xây dựng Sagrada Família vào năm 1883, một năm sau khi viên đá nền đầu tiên được đặt dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIII, người cùng tên với Đức Leo XIV.
“Chúng ta đều là những viên đá sống của công trình này,” Đức Giáo Hoàng Leo nói từ bàn thờ của nhà thờ.
Vua Felipe VI của Tây Ban Nha và Thủ tướng Pedro Sanchez nằm trong số hàng ngàn người có mặt bên trong nhà thờ Sagrada Família hôm thứ Tư khi Đức Giáo Hoàng Leo thắp nến tại mộ Gaudí và chủ trì Thánh lễ.
Là một người Công Giáo sùng đạo, công trình của Gaudí còn lâu mới hoàn thành khi ông bị xe điện đâm và qua đời vào tháng 6 năm 1926, ở tuổi 73, sau khi đã cống hiến 43 năm cuộc đời cho nhà thờ, mà một thế kỷ sau cuối cùng cũng đang dần hoàn thiện.
Được mệnh danh là “kiến trúc sư của Chúa” vì lòng sùng đạo của mình, ông đã thiết kế một số địa điểm tôn giáo và điểm tham quan du lịch nổi tiếng nhất của Tây Ban Nha, và được đưa vào con đường phong thánh khi người tiền nhiệm của Đức Giáo Hoàng Leo, Đức Phanxicô, tuyên bố ông là “đấng đáng kính” để ghi nhận “những đức tính anh hùng” của ông vào năm ngoái.
José Manuel Almuzara, chủ tịch Hiệp hội Phong chân phước cho Antoni Gaudí, nói với NBC News rằng “có một phép lạ hiện đang được nghiên cứu và chúng tôi hy vọng ông ấy sẽ được phong chân phước trong năm nay”.
Buổi lễ cũng đánh dấu sự đóng góp của nhiều thế hệ nghệ nhân, những người mà tác phẩm của họ cuối cùng đã được trưng bầy trọn vẹn khi những cần cẩu và giàn giáo cuối cùng được dỡ bỏ khỏi mặt ngoài của vương cung thánh đường. Trong số những người vui mừng trước chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo có hai cha con nghệ nhân gốm sứ Toni và Guillem Cumella, những người đã sử dụng hàng ngàn viên gạch gốm 3D tinh xảo để trang trí cho cây thánh giá uy nghi trên đỉnh tháp.
Những viên gạch được thiết kế tỉ mỉ của họ đảm bảo cây thánh giá phản chiếu ánh sáng mặt trời “vào mọi thời điểm trong ngày”, Guillem nói với NBC News. “Nó giống như một trò chơi xếp hình”, ông nói.
Ông cho biết chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo là một “cảm giác kỳ diệu” và một “khoảnh khắc rất đặc biệt” đối với gia đình họ, những người đã làm nghề gốm sứ trong năm thế hệ.
Thánh lễ có sự tham gia của các nhạc sĩ và dàn hợp xướng đến từ khắp Catalonia, một khu vực tự trị nổi tiếng với ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc độc lập riêng biệt, nơi có những tiếng nói ủng hộ nền độc lập khỏi Tây Ban Nha.
Kitô giáo đang suy giảm ở Tây Ban Nha, quốc gia đã trải qua một cuộc khủng hoảng tôn giáo vào cuối thế kỷ 20 trong quá trình trở lại chế độ dân chủ. Một trong năm người được cơ quan thăm dò dư luận Tây Ban Nha khảo sát năm 2024 tự nhận mình là người Công Giáo thực hành.
Nhưng người dân Barcelona có thể không có lựa chọn nào khác ngoài việc tuân theo phương châm của Đức Giáo Hoàng cho chuyến đi này — “Alzad la mirada” hay “hãy ngước mắt lên” — khi họ ngước nhìn nhà thờ cao vút thống trị đường chân trời của thành phố.
Cha Joby Sebastian Kappipparambil cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm thứ Ba rằng ông nghĩ rằng tòa tháp sẽ nâng cao “phản ứng của họ đối với những đau khổ và đấu tranh hàng ngày”, và việc nhìn vào cây thánh giá sẽ mang lại sự cứu rỗi. Trong tương lai gần, họ cũng có thể cầu nguyện với Thánh Gaudí.
Nguyên văn bài giảng của Đức Leo XIV trong Thánh lễ tại Nhà thờ Sagrada Família (Barcelona)
"Lạy Chúa, lạy Chúa chúng con, danh Chúa thật tuyệt vời trên khắp mặt đất!" (Tv 8:2, 10).
Với lời ngợi khen của Thánh vịnh này, tràn đầy niềm vui và kỳ diệu, tôi gửi lời chào đến tất cả anh chị em thân yêu. Tôi bày tỏ lòng biết ơn đến Đức Vua và Đức Hồng Y Juan José Omella, Tổng Giám mục Barcelona, cũng như các anh em khác trong hàng Giám mục và tất cả những ai cùng tham gia cầu nguyện với chúng ta: các linh mục, phó tế, tu sĩ nam nữ và chủng sinh. Trong buổi tối hôm nay, một buổi lễ dành cho toàn thành phố Barcelona, tôi gửi lời chào biết ơn đến chính quyền quốc gia, khu vực và địa phương, cũng như các thành viên của các cộng đồng Kitô giáo và các tôn giáo khác cùng tham gia vào lời tạ ơn của chúng ta.
Hôm nay, thực sự, Vương cung thánh đường Thánh Gia chào đón chúng ta, mở rộng cánh cửa như vòng tay mời gọi mỗi người đến với bàn thờ này, để lắng nghe Lời Chúa, là điều khiến chúng ta trở thành một gia đình được Chúa yêu thương, được nuôi dưỡng bởi chính sự sống của Ngài trong Bí tích Thánh Thể. Như vậy, Barcelona, thủ phủ của hạt, và toàn thể Catalonia quy tụ về ngôi đền này, một dấu hiệu của sự hiệp nhất và hòa hợp, và hướng ánh mắt lên để gặp gỡ dung mạo của Thiên Chúa Cha, rạng rỡ trong Con đã làm người của Người, Chúa Giêsu Kitô.
Khi chúng ta tạ ơn Chúa vì tình yêu của Người dành cho chúng ta, chúng ta ca ngợi Ngài vì những gì Ngài đã làm trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta đặc biệt tạ ơn Người vì Vương cung thánh đường phi thường này, được Đức Giáo Hoàng Benedict XVI cung hiến vào năm 2010, nhắc lại rằng đó là một dấu hiệu hữu hình của Thiên Chúa vô hình, vì vinh quang của Người mà những ngọn tháp của nó đã vươn lên cao (xem Bài giảng Cung hiến, ngày 7 tháng 11 năm 2010). Tiếp nối lời cầu nguyện của vị tiền nhiệm của tôi, tôi sẽ sớm làm phép cho ngọn tháp cao nhất, đó là tháp Chúa Giêsu Kitô.
Nhà thờ này là một công trình kiến trúc duy nhất, được tạo nên từ nhiều viên đá. Một ngôi nhà không ngừng phát triển qua năm tháng, theo một kế hoạch nhất quán. Chúng ta đều là những viên đá sống động của công trình này, mà Chúa Kitô là nền móng và đỉnh cao, là khởi đầu và kết thúc. Hơn cả một tượng đài, Vương cung thánh đường Thánh Gia ngày nay vẫn là một công trường xây dựng, nhắc nhở chúng ta rằng đời sống Kitô giáo luôn là một cuộc hành trình, bởi vì đó là một dự án mà Thiên Chúa đang hoàn thành.
Vì vậy, chúng ta không sống trong một công trình chưa hoàn thiện, mà là trong một ngôi đền vẫn đang được xây dựng. Sự không hoàn hảo của nó không phải là một khuyết điểm, bởi vì nó chứng tỏ một khát vọng; nó không biểu thị sự thiếu sót, mà thể hiện một lời hứa mà chúng ta muốn luôn luôn tôn trọng. Lòng biết ơn của chúng ta khi đó trở thành sự cam kết, khi chúng ta cộng tác vào kế hoạch của Thiên Chúa, nghĩa là vào công trình mà chính Người kêu gọi chúng ta. Vì chúng ta là đền thờ của Chúa Thánh Thần (xem 1 Cô-rinh-tô 6:16, 19), công trình này trùng khớp với cuộc sống của chúng ta, mà Thiên Chúa xem như một kiệt tác cần được cùng nhau tạo nên.
Về vấn đề này, chúng ta hãy trân trọng những lời Chúa phán với vua Đa-vít: "Ngươi có xây nhà cho Ta ở không?" (2 Sa-mu-en 7:5). Trái lại, "Chúa phán rằng Người sẽ xây nhà cho ngươi" (câu 11). Với lời tuyên bố này, Kinh Thánh dạy chúng ta rằng không phải chúng ta dành chỗ cho Thiên Chúa, như thể Người là một yếu tố trong một chuỗi hay một phần của một tổng thể lớn hơn chính Người. Thay vào đó, chính Thiên Chúa ban cho chúng ta một chỗ, và chỗ Người ban cho chúng ta là tấm lòng của Người: chỗ của Con, dành cho chúng ta là những người xa lạ; chỗ của Đấng Yêu Dấu, dành cho chúng ta là những người tội lỗi.
Ý muốn này của Người được hoàn thành qua Chúa Giê-su: chúng ta có thể hiểu được ý nghĩa của điều chúng ta đã nghe trong Tin Mừng, khi Chúa phán với người Pha-ri-siêu: "Nếu các ngươi không tin Ta là Đấng ấy, thì các ngươi sẽ chết trong tội lỗi mình" (Ga 8:24). Đây là những lời mạnh mẽ, không phải là lời đe dọa hay tống tiền. Đó là lời mời gọi đến sự cứu rỗi, lời kêu gọi đến sự tự do từ Chúa Ki-tô, Đấng mong muốn điều tốt lành vĩnh cửu, trọn vẹn cho chúng ta. Trước mối đe dọa của cái ác, Chúa luôn ở cùng chúng ta, luôn vì chúng ta. "Ta là": đây là Danh thánh thần thiêng nhất mà Thiên Chúa đã ban cho Môsê từ bụi cây bốc cháy, bày tỏ lòng trung tín bất diệt của Người. Trở thành người, Người trở thành Emmanuel cho chúng ta, nguồn ân sủng và sự tha thứ, của ơn cứu độ và sự sống mới. Các bạn thân mến, chúng ta không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại gây chiến. Chúng ta không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại giết hại người vô tội. Chúng ta không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại bỏ rơi những người đau khổ, những người khóc than, những người chạy trốn khỏi nghèo đói.
Vì vậy, tối nay, chúng ta nhớ rằng Thánh Giá của Chúa Kitô, được đặt trên đỉnh Vương cung thánh đường này, là Thánh Giá của những người cuối cùng trở thành người đầu tiên, của những người tội lỗi trở thành thánh nhân, của những người chết sẽ sống lại. Cả ba mặt tiền của Sagrada Familia đều chứng minh điều này: Đấng Đầu Tiên trở thành người cuối cùng cho chúng ta trong Lễ Giáng Sinh; với sự Hy Sinh của Người, Người cứu chuộc chúng ta qua Cuộc Khổ Nạn; cái chết của Người ban cho chúng ta sự sống đời đời, khiến chúng ta được chia sẻ vinh quang Thiên Chúa. Khi chiêm ngưỡng tháp Chúa Giêsu Kitô, chúng ta ngước nhìn lên Người, lên chính Người, Đấng duy nhất mặc khải cho chúng ta chân lý của Thiên Chúa và chân lý của chính chúng ta. Nhìn đến Chúa Kitô, chúng ta có thể nhìn thế giới bằng con mắt đổi mới: tháp Thánh Giá khi đó trở thành ngọn cờ của lòng bác ái, bởi vì Thiên Chúa yêu thương chúng ta bằng tình yêu thương vô bờ bến. Vâng, biến một công cụ của cái chết thành dấu hiệu của hy vọng. Trong Thánh Giá Chúa Giêsu, đức tin của chúng ta đạt đến đỉnh cao, như dòng chữ khắc ở chân tháp chuông tuyên xưng: "Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, tu solus Altissimus [Chỉ có Chúa là Đấng Thánh, Chỉ có Chúa là Chúa, chỉ có Chúa là Đấng Tối Cao]." Thánh Giá này tỏa sáng ban ngày, phản chiếu ánh sáng mặt trời, và tỏa sáng ban đêm, soi sáng thành phố như một ngọn hải đăng hướng ra Địa Trung Hải.
Vâng, ánh sáng của Chúa Kitô chiếu sáng trong bóng tối, ngay cả khi bóng tối không chấp nhận nó (xem Ga 1:5, 11). Tuy nhiên, sự từ chối này không làm giảm tình yêu của Thiên Chúa: "Khi các ngươi giương cao Con Người," Chúa phán, "thì các ngươi sẽ biết rằng Ta là Người, và Ta không tự mình làm gì cả, nhưng nói theo như Cha đã dạy Ta" (Ga 8:28). Chúng ta phải trải qua cuộc khổ nạn của Đấng Chịu Đóng Đinh để được soi sáng bởi vinh quang của Đấng Phục Sinh: Chúa Cha luôn dạy chúng ta trao ban sự sống, và Chúa Con, Đấng nhận lãnh sự sống từ Người, ban sự sống ấy cho muôn người với quyền năng của Chúa Thánh Thần. Đó là lý do tại sao Thánh Giá là dấu hiệu rạng rỡ của tình yêu Người.
Đức tin định hình nên những viên đá và mang lại ý nghĩa cho công trình mà chúng ta cùng nhau hiện diện. Vì vậy, trong lời cầu nguyện, chúng ta khám phá ra mối liên kết nguyên thủy của muôn vật với Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa trời đất: Người là người nghệ sĩ đã khắc ghi vinh quang của Người trên vũ trụ. Được tạo dựng theo hình ảnh của Người, con người đáp lại công trình của Thiên Chúa bằng sự khéo léo của riêng mình: như vậy, người nghệ sĩ biến tài năng thành lời ca ngợi và sự sáng tạo thành chứng ngôn về chính Đấng Tạo Hóa. Là một kiến trúc sư nhiệt thành trong đức tin, kiến trúc sư đáng kính Antoni Gaudí đã hình dung ra những không gian này với mong muốn kể lại những mầu nhiệm trong cuộc đời Chúa: bằng cách này, ông đã đề xuất cho chúng ta một cuộc hành hương tâm linh, dẫn đến cuộc gặp gỡ với Chúa Kitô, Đấng sinh ra, chết và sống lại vì chúng ta. Cùng với Gaudí, nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của ông, tối nay chúng ta tưởng nhớ và cảm tạ tất cả những người đã thúc đẩy và ân nhân, các nghệ sĩ và thợ thủ công đã cộng tác xây dựng nên một kiệt tác kiến trúc, đồng thời là một bài học giáo lý hùng hồn được tạo nên từ đá, màu sắc và ánh sáng. Trong sự khôn ngoan của mình, Giáo hội đã đổi mới Kinh Thánh dành cho người nghèo của các nhà thờ cổ xưa, vốn tự bản thân chúng là những thông điệp phong phú về việc truyền giáo. Trong ngôi đền của những hình ảnh này, càng rõ ràng hơn nữa nghệ thuật và vẻ đẹp là những kênh truyền giáo nổi bật.
Anh chị em thân mến, nguyện xin vẻ đẹp của ngôi đền này thúc đẩy chúng ta học hỏi nhiều hơn nữa từ Chúa và Thầy của chúng ta về nghệ thuật sống theo Tin Mừng của Người. Khi chúng ta ngước nhìn lên Người, Đấng chịu đóng đinh và sống lại, chúng ta hãy cam kết nâng đỡ những người đang ở trong bụi đất (xem 1 Sa-mu-ên 2:8). Và như vậy, chúng ta chứng tỏ rằng Thánh Gia là Giáo hội cao cả nhất trên thế giới, không phải để vượt trội về thứ hạng thế gian, mà để hướng dẫn bước chân của dân Chúa lữ hành trên vùng đất Catalonia này, với cây thánh giá soi sáng con đường, như ngọn đèn được thắp lên để chờ đón sự trở lại của Chú rể.
Ngợi khen Chúa đến muôn đời!